— 748 — 



alles werd al geprobeerd, maar vergeefs. In het idee, dat 

 misschien bacteriën of andere levende organismen de 

 schuldigen waren, hebben de onderzoekers van het Bureau 

 of Soils van dien z. g. bedorven grond gesteriliseerd ; re- 

 sultaat: geen noemenswaarde verbetering. 



Naar alle waarschijnlijkheid heeft men hier te doen met 

 minimale sporen van stoffen, in hun werking op planten 

 overeenkomende met de vergitten van bedorven vleesch 

 of- visch, de ptomainen, op menschen ; maar — en dit blijft 

 voorloopig de zwakke zijde van de geheele Amerikaansche 

 redeneering — men heeft de stoffen, waar het ten slotte om 

 gaat, nog niet te pakken kunnen krijgen ! 



Eenige bijzondere gevallen van localen aard, o. a. één, 

 waarin stalmest regelmatig den grond bederft, en vermin- 

 dering der oogsten bewerkt; snel voorbijgaande, wil ik 

 toch nog even releveeren, dat uit het geheel der boven- 

 staande beschouwingen duidelijk het groote nut van vrucht- 

 wisseling in het oog springt. Ook reeds van braakliggen, 

 waarbij een zuivering plaats heeft, zonder dat er nieuw 

 vergif bij komt. Maar rotatie, zóó gekozen, dat iedere 

 volgende oogst den rommel van den vorigen opruimt, 

 dat is toch wel het ideaal. 



Van de keuze der oogstplanten, en van de omstandig- 

 heden van land en bevolking zal natuurlijk afhangen, of 

 één rondgang uit twee-, drie- of meer oogsten bestaan 

 moet. In deze richting zal, dunkt mij, hier op Java^ nog 

 menig aardig resultaat te bereiken zijn ! 



Ten slotte iets over 



Onkruid . 



In de discussie volgende op de rede van prof. Whitney 

 kwam ook het onkruid ter sprake. Daarover zeide deze 

 ongeveer dit: 



Vroeger heeft men altijd gemeend, dat de schade, door 

 het onkruid toegebracht, te wijten was aan zijn verbruik 

 van een groot deel der beschikbare vochtigheid, en van 

 het plantenvoedsel. Als 't laatste het geval was, zou 



