— 764 — 



putting van den bodera, slecht plantweer en parasitaire in- 

 vloeden; volgens anderen moet het kwijnen worden toe- 

 geschreven aan een achteruitgang in groeikracht van de 

 op Java aanwezige Liberia, aan een verandering dus in 

 de inwendige constitutie der plant. 



Tegen de eerste meening is aan te voeren, dat, wan- 

 neer Liberia op maagdelijke gronden geplant wordt, zij 

 evenzeer, hoewel misschien in iets mindere mate de 

 bovengeschetste verschijnselen vertoont. Bepaalde para- 

 sieten als aaltjes, oeret e. d. heb ik als ziekteoorzaak in 

 de meeste gevallen niet kunnen aantoonen. Daarentegen 

 vindt men altijd, dat de planten in hevigen graad door 

 bladziekte zijn aangetast. Nu zou het kunnen zijn, dat 

 de bladziekte optrad als secundair ziekteverschijnsel bij 

 een door andere omstandigheden verzwakte plant. Ik ge- 

 loof dit niet; het komt mij voor, dat niets anders dan 

 bladziekte de oorzaak is van de achteruitgang der Libe- 

 riakoffie. De ziekte begint al op de bedden op te treden; 

 zelfs op oogenschijnlijk gezonde bedden kan men altijd 

 plantjes vinden, die op de kepelblaadjes de eerste sporen 

 van Hemileia vertoonen. Na het overplanten neemt de 

 ziekte toe, tast telkens de nieuwgevormde bladeren aan 

 en doet deze te vroeg afvallen. Ook in de groene schors 

 kan men niet zelden de myceeldraden van Hemileia aan- 

 toonen, een enkele maal zelfs de gele sporenhoopjes op 

 de groene schors der takken vinden. Zoo moet de plant 

 van het begin af aan tegen de bladziekte strijden; een 

 groot percentage der planten kan dien strijd niet volhou- 

 den en wordt door de Hemileia overwonnen. 



Het beste bewijs, dat de ziekte in de bovengrondsche 

 deelen zetelt, leveren de hybriden-enten, die, hoewel zij 

 evenals zuivere Liberiaplanten hun voedsel uit den bodem 

 door een Liberiawortel opnemen, veel beter aanslaan dan 

 laatstgenoemde. Aan het entproces zelf mag dat niet 

 toegeschreven worden; eerder zouden de planten daardoor 

 minder goed moeten aanslaan. Verent men in de tuinen 



