— 765 — 



slecht staande Liberiaplanten met de hybride, dan slaagt 

 nog een groot deel van wat anders verloren zou zijn. 

 Daaruit blijkt voldoende, dat van een wortelziekte geen 

 sprake kan zijn en de voedselrijkdom van den bodem 

 hoogstens een secundairen invloed kan uitoefenen. Heb- 

 ben wij met het koffleaaltje te doen, dat de Liberiawortel 

 aantast, {Tylenchus acutocaudatus) dan sterven de hybri- 

 den-enten evengoed als de zuivere Liberiaplanten. 



Het moet dus een eigenschap der hybride zijn, waar- 

 aan het slagen bij het planten moet worden toegeschreven ; 

 en wat is het voornaamste verschil van de hybride met 

 Liberia? Dat zij krachtiger groeit en geen last van blad- 

 ziekte heeft. Beide eigenaardigheden hangen samen en zijn 

 niet te ontleden. 



Zoo komen wij tot de vraag : krijgen de pas uitgeplante 

 Liberiaplantjes tegenwoordig zoo hevig de bladziekte, om- 

 dat zij zwakker zijn dan die uit vroegere jaren, of zijn 

 zij zwakker omdat zij heviger de bladziekte krijgen? 

 M.a.w., wat is in den loop der jaren veranderd, is de Li- 

 beria zwakker, of is de bladziekte heviger geworden? 



Ik kan slechts mijn reeds eerder uitgesproken meening 

 herhalen. De bladziekte is voortdurend in hevigheid toe- 

 genomen, de Liberiakoflfie hetzelfde gebleven. Wanneer 

 de schuld gegeven moest worden aan de Liberiaplant, dan 

 zouden de planten, opgekweekt uit zaden, uit streken, 

 waar de bladziekte nog niet heerscht, hier op Java vrij 

 moeten blijven van bladziekte of tenminste slechts in zeer 

 geringe mate aangetast worden. Uit de zaaiproeven met 

 de uit Suriname ingevoerde zaadkoffie blijkt, dat dit niet 

 het geval is, en dat dit zaad in het algemeen geen betere 

 resultaten geeft dan op Java gewonnen zaad. De omge- 

 keerde proef is niet genomen; alleen kan ik erop wijzen, 

 dat in de Lampongs aanplantingen van Liberiakoffie moe- 

 ten voorkomen, uit op Java gewonnen zaad aangelegd, die 

 nog geen spoor van achteruitgang vertoonen. 



Het bovenstaande laat zich in de conclusie samenvatten, 



