— 772 — 



proeven met hybriden te nemen. Verder kan gezegd 

 worden, dat de hybride in een vochtig klimaat sneller 

 groeit dan in een droog, en dat men in zeer droge kli- 

 maten met het enten nog al moeilijkheden ondervindt. 

 Het is de vraag, in hoeverre deze bezwaren een beletsel 

 kunnen zijn voor de cultuur, bv. of de minder snelle 

 groei in droge klimaten de productie zoo sterk vermindert, 

 dat de cultuur niet meer rendabel is, terwijl het bezwaar 

 van het slechte slagen der enten misschien vermeden zal 

 kunnen worden, indien men op de drogere landen goed- 

 geslaagde, in vochtiger streken gemaakte enten plant. Ook 

 zal het enten van hybriden op wiwilans van oudere Libe- 

 ria's op droge landen waarschijnlijk nog wel eenig succes 

 hebben. Ik wil hier terloops even de aandacht vestigen 

 op deze methode om van achteruitgaande Liberiatuinen 

 nog een rendabele aanplant te maken. Zelfs boomen, die 

 alle teekenen van achteruitgang vertoonen, geen goed 

 vruchthout meer bezitten en vrijwel waardeloos zijn, kun- 

 nen nog met succes verent worden. Zij moeten daartoe 

 op stomp worden gezaagd ; men behoudt twee of drie wi- 

 wilans, en verent die, zoodra zij groot genoeg zijn, vol- 

 gens de ScHAAP-raethode met een top van de hybride. Op 

 Kawi Sari heeft men met deze werkwijze zeer gunstige 

 resultaten bereikt. 



Nog lang niet alle op koffi elanden voorkomende hybriden 

 zijn op hun waarde voor de cultuur onderzocht; het is 

 zeer goed mogelijk, dat voor een bepaald klimaat de eene 

 vorm zich beter leent dan de andere. Ik hoop eenige 

 medewerking te ondervinden bij het bijeenbrengen van 

 een collectie der verschillende op Java voorkomende ori- 

 gineele hybriden. 



Zelfs indien het onmogelijk blijkt op een of andere ma- 

 nier op de drogere landen enten te planten, is er altijd 

 nog de kans, dat men er hybriden zal kunnen planten uit 

 zaad. Wij moeten trachten door zaailingselectie een wat 

 meer constanten en daardoor voor vermenigvuldiging door 



