— 64 — 



verdwijnen, dan heeft ook voor de parasieten het laatste uur 

 geslagen. 



In de vrije natuur houdt onder normale omstandigheden het 

 optreden der parasieten verband met de talrijkheid van den gastheer, 

 met dien verstande, dat eene sterkere vermenigvuldiging van den 

 laatstgenoemde ook eene vermeerdering van het aantal parasieten 

 tengevolge heeft en omgekeerd. 



Het gevolg hiervan is, dat onder normale omstandigheden 

 eene zekere evenredigheid bestaat tusschen parasiet en gastheer. 

 Zij houden elkaar in evenwicht. Mocht dit evenwicht tenge- 

 volge van welke factoren dan ook, verbroken worden, dan 

 neemt óf de vermenigvuldiging van den gastheer eene grootere 

 vlucht óf omgekeerd de parasiet steekt het hoofd op, zoodanig, dat 

 de gastheer verdwijnt en met hem de plaag, die hij veroorzaakt. 



De factoren, die de tusschen parasiet en gastheer bestaande 

 evenredigheid kunnen verstoren, zijn in hun geheel uiterst 

 moeielijk na te gaan. In sommige gevallen houdt de ontwik- 

 keling van den parasiet en die van den gastheer niet gelijken 

 tred, omdat zij in verschillende mate onderhevig zijn aan uit- 

 wendige invloeden, b. v. van klimatologischen aard. In andere 

 gevallen weer heeft de parasiet zelf last van natuurlijke vijanden, 

 die hem bijzonder sterk afbreuk zullen doen, zoodra de oor- 

 spronkelijke parasiet met zijnen gastheer onder ongunstige levens- 

 voorwaarden komt. Duidelijkheidshalve noemt men den oorspron- 

 kelijken parasiet den „primairen" en zijn vijand den „secundairen" 

 of „hyperparasiet". Er zijn gevallen bekend, dat de hyperparasieten 

 ook weer hunne vijanden hebben ; wij spreken dan van tertiaire 

 parasieten. Zelfs kwartaire wil men waargenomen hebben. 



De rol, die deze hyperparasieten spelen, is grooter dan men 

 a priori zou denken. Ook op Java is hun voorkomen door 

 schrijver dezes herhaaldelijk geconstateerd. Zij kunnen de ver- 

 spreiding van eenen primairen parasiet soms zoodanig tegen- 

 gaan, dat deze niet in staat is, aan eene bepaalde insectenplaag 

 noemenswaardig afbreuk te doen. 



Ook de meerdere of mindere vruchtbaarheid van de parasieten 

 is een zeer voorname factor, die bij himne vermenigvuldiging 

 en verspreiding eene groote rol speelt. Helaas zijn wij over 

 het algemeen hieromtrent nog slecht georiënteerd, al weten we, 

 dat de vruchtbaarheid van sommige soorten enorm is. 



