— 95 — 



Hfet komt mij voor, dat de viscositeits-afneming der 

 oplossiag onder de roode klok kan verklaard worden uit- 

 sluitend uit het verschil in concentratie met de contruie- 

 oplossing. Dit verschil bedroeg 1.38 %, Door Fol i) is nu dui- 

 delijk aangetoond, dat bij het ouder worden van benzo- 

 lische caoutchouc-oplossingen de viscositeit afneemt, en 

 dat dit verschijnsel des te sterker optreedt, naarmate de 

 concentratie grooter is. De waarnemingen ter zake werden 

 door FoL grafisch weergegeven. Ter verduidelijking is 

 hierevens deze grafische voorstelling opgenomen. 



De krommen I. II. III. en IV. hebben resp. betrekking 

 op 25, 0.5, 1.0 en 1.5 procentige oplossingen. Het ver- 

 schil tusschen de oplossing I en IV bedraagt dus 1.25yoi 

 en na 10 dagen is I in viscositeit nagenoeg constant 

 gebleven, terwijl IV 21% is afgenomen. Bedenkt men nu, 

 dat bij Gorter 's infectie proef de viscositeits-afneming 

 der 1.38 %-meer-geconcentreerde oplossing na 10 dagen 

 17% bedroeg, dan ligt het voor de hand, ook hier het 

 verschil in viscositeits-verraindering eenvoudig aan het 

 verschil in concentratie toe te schrijven. Te meer aanneme- 

 lyk wordt deze verklaring, wanneer men in aanmerking 

 neemt, dat niet alle caoutchoucsoorten het verschijnsel in 

 even sterke mate vertoonen ^). Het is dus best mogelijk, dat 

 een andere caoutchouc (in casu die, waarmede Gorter 

 experimenteerde) het verschil in viscositeits-afname eerst 

 bij betrekkelijk hooge concentraties duidelijk vertoont. 



De meest belangwekkende gegevens omtrent het pekkig- 

 worden van rubber brengt zonder twijfel de bovengenoem- 

 de tweede Mededeeling van Dr. Gorter. En het valt m.i. 

 dan ook te betreuren, dat van Rossem bij de uitgave der 

 Mededeeling van den Voorlichtingsdienst met het resul- 

 taat van Gorter's werk geen rekening gehouden heeft. 



1) pag. 46 Meded. Voorlichtingsdienst. 



2) Dit blijkt o.a. uit waarnemingen van Fol en van Rossem. Zie pag. 

 49 Mededeeling Voorlichtingsdienst. 



