— 97 - 



caoutchouc gebonden was. Vooral de rubber in de buis 

 met zuurstof was in sterke mate pekkig geworden. Eene 

 eenvoudige berekening leerde, dat deze caoutchouc onge- 

 veer 3 procent zuurstof had opgenomen. Dit werd ten over- 

 vloede door elementair-analyse bevestigd. Hiermede is dus 

 het correcte bewijs geleverd, dat een autoxydatieproces de 

 primaire oorzaak van het pekkig worden is i). 



Het quantitatieve verloop der autoxydatie heeft Gorter 

 verder uitvoerig nagegaan. De proef werd zoo ingericht, 

 dat bacterie- en enzymwerking buitengesloten waren. Het 

 bleek nu, dat de autoiydatie gedurende de eerste dagen 

 niet merkbaar is, daarna langzaam intreedt, steeds sneller 

 wordt naarmate er meer van het oxydatie-product gevormd 

 is, en nadat een zeker quantum zuurstof is opgenomen 

 {■±_ 50%), weer in hevigheid afneemt. M. a. w. de reactie 

 katalyseert zichzelf. Deze versnellende werking (katalyse) 

 schrijft Gorter toe aan organische peroxyden, door de 

 oxydatie ontstaan. Inderdaad kon hij de aanwezigheid van 

 organische peroxyden aantoonen in eene geoxydeerde ben- 

 zolische caoutchouc-oplossing. 



Het experimenteele bewijs, dat werkelijk de organische 

 peroxyden de autoxydatie katalytisch versnellen, meent 

 Gorter te mogen zien in de volgende proef. Van een 1^ 

 procentige oplossing van Hevea-caoutchouc in benzol, 

 werden 30 ccm. bedeeld met 6 ccm. eener oude benzolische 

 rubber-oplossing, die duidelijk peroxyde-reacties vertoonde. 

 Nu bleek het, dat de oorspronkelijke oplossing veel minder 

 snel geoxydeerd werd dan degene, die met de peroxyde- 

 houdende oplossing bedeeld werd. M. a. w. de peroxyden 

 hebben de reactie versneld. Het komt mij voor, dat deze 

 proef niet geheel zuiver is. Beter ware het geweest, ook 

 de snelheid der autoxydatie van de oude caoutchouc-oplos- 

 sing op zich zelf te bepalen. Wel zijn de verkregen cijfers 



1) Gorter is van meening, dat nog eene secundaire oorzaak mee in 

 het spel is, n. 1. eene verandering van den dispersiteitsgraad van het 

 colloïd (toestandsverandering). 



