— 124 — 



verdere behandeling rentegevend weten te maken en 

 daartoe is de samenwerking van verschillende andere 

 factoren noodig. 



Wel blijkt echter, dat zonder zaad, en goed zaad, geen 

 landbouwbedrijf mogelijk is, evenmin als zonder kapitaal 

 een handelsbedrijf tot een bloeiende zaak kan worden. 



Het zaad vormt een deel van het kapitaal van het land- 

 bouwbedrijf en moet dus zoo soliede en zoo goed mogelijk 

 zijn. Dikwijls wordt tegen dezen regel gezondigd en plukt 

 men dan later de wrange vruchten, niet alleen in over- 

 drachtelijken, maar ook in werkelijken zin. Rationeele land- 

 bouw, ook inlandsche landbouw, steunt op het gebruik 

 van goed zaad. 



Zal een goed landbouwer, die over de noodige middelen 

 voor zijn bedrijf beschikken kan, steeds den zoo juist 

 genoemden stelregel betrachten, iets anders is het voor 

 den economisch zwakkeren inlandschen landbouwer, wien 

 het wellicht niet aan het noodige begrip, maar wel aan 

 de noodige middelen ontbreekt om op soliede basis zijn 

 bedrijf te vestigen. 



Den kapitaalkrachtigen landman staan verschillende 

 wegen open om zich het bezit van goed zaad te verze- 

 keren. Den economisch zwakkeren ontbreken deze midde- 

 len veelal, vooral wanneer de zorg voor het dagelijksch 

 voedsel er hem toe brengt, zijn geheelen oogst te gelde te 

 maken of op te teren en hij voor den aanvang van zijn 

 jaarlijksch bedrijf zich met schuld moet belasten om het 

 zaad voor een nieuwen aanplant te verkrijgen. 



Dezen laatsten, den economisch zwakkeren, te helpen 

 bij het verkrijgen van goed zaaizaad, en in 't algemeen 

 den landbouw te steunen en voor te lichten, moet het doel 

 der zaadtuinen zijn. 



Een zaadtuin kan een der krachtigste middelen zijn om 

 den landbouw vooruit te helpen en op hooger peil te 

 brengen. Zulks sluit daarom niet uit, dat ook de economisch 

 sterkei e, welke voldoend kapitaal bezit, van derge- 



