— 126 — 



landbouwers, willen zij hun bedrijf intensiever kunnen voeren 

 en beter product afleveren, steun van Regeeringswege be- 

 hoeven, voorzooverre coöperatie hun deze niet verschaft. 

 Naarmate dan ook in zekere streek het klein-landbouw- 

 bedrijf of het groot-landbouwbedrijf de overhand heeft, 

 heeft zich deze directe Regeeringszorg voor den landbouw 

 meer of minder ontwikkeld. 



In Holland heeft men geen bepaalde organisatie van 

 Regeeringswege om evenbedoelde zorg op zich te nemen; 

 wel werd reeds enkele jaren geleden een zaadcontróle- 

 proefstation opgericht en daardoor de zaadhandel, welke 

 zich in Holland zeer ontwikkelde, gedwongen, zuivere we- 

 gen te bewandelen. Ook legden particuliere kweekers zich 

 toe op het kweeken van zuiver zaaizaad en pootmateriaal. 

 Dit alles was echter meer bestemd voor de toepassing in 

 't groot bedrijf dan wel voor den kleinen landbouwer. 

 Aan het coöperatief initiatief danken echter vereenigingen 

 als b.v. de Klaverbloem te Rosendaal haar ontstaan, waar- 

 van de leden, in hoofdzaak kleine landbouwers, samen 

 werken om goed zaaizaad van roode klaver te produceeren 

 en te verkoopen. Voor den Veenkolonialen Boerenbond 

 werkt een deskundige om goed plantmateriaal van fa- 

 brieksaardappelen te telen ; telkens levert hij nieuwe 

 soorten, die dan door de K.den van dien bond worden 

 verbouwd. 



Bestaat er dus in Holland al geen directe bemoeienis 

 van Regeeringswege, indirect wordt de klein-landbouwer 

 geholpen door de voortdurende voorlichting van de land- 

 bouwleeraars en de hulp, hem door de coöperatieve landbouw- 

 banken verstrekt. Waar zulks onder goede deskundige 

 controle kan geschieden, is trouwens een directe inmenging 

 van Regeeringswege minder noodig. 



In Zweden bestaat een vereeniging, door particulieren 

 opgericht, welke zich meer in 't bizonder ten doel stelt 

 de verspreiding van superieur havorzaad. Vooral voor Mid- 

 den-Zweden is deze cultuur van groot belang. De Regeering 



