— 144 — 



aandrang den kleinen landbouwer zou kunnen worden 

 aanbevolen, daar men absolute zekerheid heefi van het 

 succes. Zonder uitbreiding der bouwgronden, zonder meer- 

 dere finantieele opofferingen, zal grooter product worden 

 verkregen. Niet alleen zal hierdoor de inl. landbouwer 

 tot grooteren welstand geraken, maar ook een belangrijk 

 deel van het vraagstuk, hoe Java's bevolking thans en 

 in de toekomst voldoende rijst zal hebben, wordt een stap 

 nader tot de oplossing gebracht. 



De uitbreiding van de rijstvelden der inl. bevolking op 

 Java bedroeg sedert het jaar 1900 tot 1909 258.006 bouw, 

 dus een uitbreiding van gemiddeld 25000 bouw per jaar. 

 Deels is deze toename te verklaren door nauwkeuriger 

 opname, ten behoeve der landrente, deels ook doordat 

 bevloeiingswerken in staat stelden, grootere oppervlakten 

 dan voorheen met rijst te beplanten. De laatstbedoelde 

 toename is zeker voor de uitbreiding van den inl. land- 

 bouw 't belangrijkste, maar ook hieraan komt een einde 

 en het tijdstip is niet zoover meer verwijderd, dat alle 

 gronden, die daartoe geschikt zijn, in cultuur zullen zijn 

 genomen. 



Reeds thans bereikt de rijstinvoer een cijfer, dat den 

 uitvoer met ongeveer 310 millioen kilo overtreft. Het is 

 te voorzien, dat met normale toename der bevolking een 

 dergelijk nadeelig verschil zal blijven bestaan, wanneer 

 de tegenwoordige toestanden op landbouwgebied niet ver- 

 anderen. Ten deze is echter niet alleen verandering 

 maar ook verbetering mogelijk; stilstand is achteruitgang. 

 Zeer zeker is het niet onmogelijk, dat in niet te ver ver- 

 wijderde toekomst de productie per bouw met één pikol 

 stijgt, wat, het totaal van de geslaagde velden der laatste 

 jaren op 3.100.000 bouw stellende, reeds een meerdere 

 productie zou opleveren van 186.000.000 kilo padi of 

 93.000.000 kilo rijst. Weliswaar is het bedrag van de saldo- 

 rijstinvoeren in de laatste jaren 4; 3 maal zoo groot geweest 

 en zal deze rijstinvoer noodig blijven, maar toch blijkt 



