— 158 — 



daarbij wat uitvoeriger stil, omdat de inleider van dat 

 onderwerp op het Vezelcongres, de energieke oud- Regent 

 van Karanganjar, verklaarde, dat van de klapperopbrengst in 

 zijn regentschap een vezelfabriek zou kunnen bestaan. 

 Dit nu lijkt Ref. een onvoldoend motief. Talloos zijn de 

 plaatsen in den archipel en daarbuiten, waar de 

 grondstof in zeer voldoende hoeveelheid aanwezig is en 

 niet voor vezelwinning wordt benut, evenmin als te Karang- 

 anjar. Men kan zelfs verder gaan en zeggen, dat alleen 

 in Eng. Indië, inclusief Ceylon, van de vezel van de klap- 

 pernoot behoorlijk partij wordt getrokken, doch overal elders 

 de basten zoo goed als waardeloos, zoo niet hinderlijk, zijn. 

 De oorzaak daarvan is, dat de prijs, die voor de vezel wordt 

 betaald, zoo laag is, dat die niet kan leiden tot uitbreiding 

 buiten het gebied, waar de cocosvezelbereiding sinds eeu- 

 wen inheemsch is. Op de vezeltentoonstelling te Soerabaja 

 was een complete serie machines in werking van Larmouth, 

 die een specialiteit moet zijn voor die werktuigen. De 

 beproeving tijdens de tentoonstelling leverde niet vol- 

 doende gegevens om een oordeel te kunnen vormen om- 

 trent het productie-vermogen en de proeven zouden daarom 

 worden voortgezet. Waarschijnlijk zal dus het officieele 

 verslag op dit punt uitsluitsel geven. Intuschen heeft 

 Ref. niet vernomen, dat die machines, die ieders aandacht 

 hadden, zijn verkocht, zoodat het waarschijnlijk is, dat de 

 rentabiliteit van het bedrijf niet is kunnen worden aange- 

 toond. Overigens schijnt een automatische cocosvezelspin- 

 machine nog niet te zijn uitgevonden en het beste garen nog 

 steeds uit de hand te worden gedraaid. Ref. is bet wel met 

 Schr. eens, dat de cocosvezelnijverheid afhankelijk is van 

 machinale winning; het spijt hem, dat hij, minder optimis- 

 tisch, die winning niet acht slechts een kwestie van tijd. Ref. 

 vreest, dat de kansen thans niet gunstiger zijn dan tevoren. 

 Ook omtrent de Hibiscus cannabinusis Schrijver hoopvol 

 gestemd; „al zijn wij nog niet geheel zeker van de toe- 

 komst, het staat vast, dat het goede kansen van slagen 



