— 236 — 



waDiieer zij die noodig hebben. Dit kan bijvoorbeeld voor- 

 komen, wanneer een nest vernield wordt, en er alleen 

 soldaten en arbeiders in leven blijven. 



De geslachtsdieren onderscheiden zich al vroeg van de 

 ongeslachtelijke standen, door den vleugelaanleg; eerst 

 nog klein, worden deze vleugels bij elke vervelling grooter 

 tot de dieren eindelijk in het bezit van geheel uitgergoei- 

 de vleugels zijn. Dan houden ze zich op in de buitenste 

 laag van het nest, in afzonderlijke kamers, welke de 

 arbeiders op gunstige tijdstippen naar buiten openen om 

 de jonge mannetjes en wijfjes hun vrijheid te geven. 



Zoo hebben wede verschillende bewoners van een nest zien 

 opgroeien, maar we moeten ze nog iets nader leeren kennen. 



We spraken reeds van arbeiders en soldaten; de namen 

 duiden al aan, welk werk beide kasten in den termie- 

 tenstaat te verrichten hebben. Maar de onderscheiding 

 gaat nog verder; men treft vaak twee, zelf drie soorten 

 van arbeiders aan: de groote, middelbare en kleine 

 arbeiders. De groote, sterke arbeidere (PI. 1 fig. 1 f) doen 

 het buitenwerk, bouwen gangen en galerijen en verzamelen, 

 hout of andere voedingsstoffen, terwijl de kleine arbeiders 

 (PI. 1 fig. ] g) het werk in het nest verrichten. Deze 

 kleine arbeiders zijn geen jongen van de groote, maar zijn 

 volwassen dieren, die alleen door hun grootte onderschei- 

 den zijn van de andere. Ook onder de soldaten treffen we 

 vaak drie typen van verschillende grootte aan. De groote 

 soldaten (PI. 1 fig. 1 d), voorzien van de sterkste kaken, 

 verdedigen het nest tegen de buitenwereld; overal, waar 

 de arbeiders naar het werk gaan, marcheeren ze mee en 

 houden de wacht om bij gevaar dadelijk den aftocht van 

 de weerlooze burgers te dekken. Bij openingen, in hun nest 

 of gaanderijen gemaakt, stellen zij zich op, de groote kop 

 neergebogen om zooveel mogelijk de opening te versperren, 

 voortdurend met de sprieten rondtastend waar de vijand 

 is, en komt iets te dichtbij dan schieten ze vooruit en 

 slaan hun kaken in alles wat men hun voorhoudt. 



