— 262 — 



den Inlander. Doel, strekking, inrichting, nut van afdeelings- 

 banken, loemboengsdesa, desabankjes vinden daarin be- 

 spreking, ook het vereenigingsleven. Modellen zijn daarbij 

 gevoegd van statuten voor credietinstellingen (afdeelings- 

 banken), van een reglement tot uitvoering der statuten, 

 een modelreglement voor loemboengdesa, desabank enz. 

 Statistieken zijn geleverd betreffende loonen op industrieele 

 ondernemingen; in- en uitvoer van handelsartikelen; aan- 

 slag in landrente, bedrijfsbelasting ; druk heerendiensten; 

 debiet, bruto en netto ontvangsten, van opium, opiumaan- 

 halingen; zoutdebiet; onderwijs; afdeelingsbanken — alles 

 ora een beeld te- geven van den omvang van het verhan- 

 delde. Bovendien zijn de bronnen vermeld, waaruit geput 

 is. Wie ze raadplegen wil ter aanvulling van het be- 

 sprokene, kan zulks gemakkelijk doen. 



Nuttig is o. m. de opgaaf van de nummers der staats- 

 en bijbladen, houdende regelingen en de voorschriften 

 tot uitvoering van de Heerendiensten in de verschillende 

 gewesten (pag 96). 



Het is, in 't kort, een verdienstelijk werk, — een werk, 

 dat in een lang gevoelde behoefte voorziet. 



Is het geoorloofd naast deze hooge waardeering dienaan- 

 gaande ook enkele opmerkingen te maken, dan zouden 

 wij het volgende willen aanstippen. 



Volledig ware 't geweest, indien ware vermeld o. m.: 



(Vide pag 19) over batiken en tjappen^ wat Cheribon 

 aangaat, de wijk Kéndoeroean ter gewestelijke hoofdplaats. 



(Vide pag 20) waar sprake is van de betaling voor ba- 

 tik- en weef werk, dat in de Preanger voor een z, g. saroewg' 

 poleng, naarmate van hoedanigheid, van f0,75 tot f 1,25 

 betaald wordt. 



(Pag 31) betreffende touwslaan, dat touw — in West Java 

 zelfs zeer veel— ook geslagen wordt van de schors van 

 Gnetum {Tangkil, So). (Niet van ananas^ maar van agave- 

 wezel; de Inlandsche benaming, in vele streken, is nanas 

 sabrang). 



