— 379 — 



bederven? In de toekomst zullen mogelijk op sommige 

 ondernemingen andere vragen aan de orde komen, bv. (bij 

 gebrek aan werkvolk): hoe kan ik met mijn onvoldoend 

 aantal tappers zooveel mogelijk produkt winnen? of (bij 

 zeer lage marktprijzen): hoe kan ik zoo goedkoop mogelijk 

 produkt krijgen? 



De moeielijkheid bij de beantwoording dezer vragen zit 

 in het feit, dat men nooit tapproeven kan nemen, waarbij 

 de uitslag zuiver afhankelijk is van één enkelen- lactor. 



Wil men bijvoorbeeld het effekt weten van dagelijks en 

 om den anderen dag tappen, dan zou men — vasthouden- 

 de aan de halve vischgraat — de proeven op 3 manieren 

 kunnen inrichten, waarbij telkens een andere nevenfactor 

 in het spel komt, bijvoorbeeld: 



1. 100 boomen dagelijks met 3 sneden, tegenover 

 100 boomen om den anderen dag met 3 sneden. 



2. 100 boomen dagelijks met 3 sneden, tegenover 

 100 boomen om den anderen dag met 6 sneden. 



3. 100 boomen dagelijks met 3 sneden, tegenover 

 200 boomen om den anderen dag met 3 sneden. 



In geval 1 wordt bij het dagelijks tappen tweemaal zoo- 

 veel bast weggenomen en hebben de tappers tioeemaal meer 

 iverk. 



In geval 2 worden bij het om den anderen dag tappen 

 hoeemaal zooveel sneden per boom gegeven bij gelijk werk 

 en gelijk bastverbruik. 



In geval 3 worden bij het om den anderen dag tappen 

 tweemaal zooveel boomen gebruikt bij gelijk werk en gelijk 

 bastverbruik. 



De eenige vraag, die op dit oogenblik aan de orde is — hoe 

 krijg ik van een bepaald aantal tapbare boomen de groot- 

 ste productie, door dagelijks of door om den anderen 

 dag tappen —, is door vergelijkende tapproeven volgens 

 1 en 2 afdoende te beantwoorden, daar geen onderneming 

 tot dusver genoodzaakt is, tapbare boomen ongetapt te laten. 



In Teysmannia No, 2 van 1912 werd door Dr. van Hall 



