— 416 — 



oogpunt tegen de genomen tapproeven (niet tegen het anatomisch 

 onderzoei<) wel eenige bedenkingen zijn in te brengen. 



In de eerste plaats werd met een te gering aantal boomen 

 geëxperimenteerd. Een gemiddelde van 3.6, verkregen uit de zeer 

 uiteenloopende gemiddelde opbrengsten van slechts 4 boomen 

 (2.78; 3.3; 4.06; 4.26), heeft weinig waarde, omdat de te verwach- 

 ten verschillen tusschen de tapsystemen binnen de grenzen der 

 waarschijnlijke fouten liggen en dus niet aan den dag treden. 



Ernstiger schijnt mij de fout in den opzet der tapproeven, die 

 haar grond vindt in de poging om met één tapproef allerlei 

 uiteenloopende vragen te beantwoorden. 



Bij 8 boomen werd over den geheelen omtrek getapt (met 

 uitzondering van 2 strooken van 3— 6 c. M), waarbij de resultaten 

 der beide zijden (resp. alleen-snijden en snijden-met-prikken) 

 vergeleken werden. Daarbij wordt medegedeeld, dat eerst beide 

 zijden aangesneden werden en daarna één zijde nageprikt. Welke 

 zijde het eerst werd aangesneden, wordt niet vermeld. Toch geeft 

 schrijver elders als zijn meening te kennen (en referent kan zich 

 hiermede in hoofdzaak vereenigen), dat een tapsnede de aan- 

 grenzende bast draineert tot op een afstand van is van den 

 omtrek. De eerst aangesneden zijde geeft dus den latex van zijn 

 eigen kant geheel plus nog een deel van de andere zijde, en 

 slechts de rest blijft voor die andere zijde over. Dat na deze 

 ingrijpende drainage, waardoor de druk in den geheelen bast 

 sterk gedaald is, naprikken geen opbrengstvermeerdering meer 

 geeft, laat zich daaruit zeer wel verklaren. 



Mogelijk ook werd altijd de het laatst aangesneden zijde na- 

 geprikt en door het prikken een vermeerdering van opbrengst 

 verkregen, juist groot genoeg om het verschil te dekken tusschen 

 deze zijde en de het eerst aangesneden zijde. In elk geval schuilt 

 in dezen opzet der proef een reeks van foutenbronnen. 



Ook op grond der anatomie tracht de schrijver te bewijzen, 

 dat het gebruik van den prikker geen hoogere opbrengst kan 

 geven, maar hier is hij met zichzelf in tegenspraak. 



Bij de tapproeven worden met het mes 5 van de 6 lagen (of 

 cylinders) Tielksapvaten aangesneden. Terecht concludeert de 

 schrijver daaruit: „Von den vorhandenen Milchröhren sind deshalb 

 durch den einfaclien Zapfschnitt bcreits 5/6 entleert. Wird nun 

 der Pricker angewendet, so vermag man hierdurch nur noch 



