— 448 — 



Aluminiumsulfaat met 3 tweewaardige negatieve ionen, 

 onmiddellijke pracipitatie. 



Kopersulfaat met een tweewaardig negatief zwavelzuur- 

 ion, eveneens onmiddellijke praecipitatie. 



Koperchloride en Natriurachloride, resp. met twee en 

 één negatieve eenwaardige chloorionen, geen praecipitatie. 



Dat wij hier werkelijk met electrische werkingen te 

 doen hebben, blijkt nog uit het feit, dat de gepraecipiteerde 

 gelen electrisch neutraal zijn, dus geen lading bezitten, 

 terwijl het koUoïdgel steeds bepaalde hoeveelheden van 

 het oorspronkelijk tegengesteld geladen ion bevat. 



Aangezien wij deze electrische ladingen alleen bij de sus- 

 pensies en suspensoïden vinden, daarentegen niet of slechts 

 in zeer geringe mate bij emulsoïden, wordt het verschillend 

 gedrag van deze beide kolloïdgroepen ten opzichte van 

 electrolyten ons duidelijk. De emulsoïden worden eerst 

 door zeer groote electrolythoeveelheden gecoaguleerd, wat 

 verklaarbaar is door de onderstelling, dat wij hier niet 

 met directe electrische werkingen te doen hebben. 



Ten slotte is nog te vermelden, dat men soms door toe- 

 voeging van groote hoeveelheden zuur of base, m. a. w. 

 van waterstof- of hydroxylionen, bij een tegengesteld 

 geladen sol, geen uitvlokking krijgt, maar de sol zelfs nog 

 stabieler wordt. De oorzaak hiervan ligt vermoedelijk in 

 het feit, dat de kollolddeeltjes de lading van het werk 

 zame ion aannemen en dan natuurlijk niet praecipiteeren. 



De gels, die, zooals wij vroeger reeds opmerkten, nog 

 veel water in zich bevatten, hebben vaak het streven, het 

 water uit te drijven, zich zelf dus te concentreeren, m. a. 

 w. de deeltjes nog dichter bij elkaar te brengen. Zelfs 

 wanneer het gel zich onder water blijft bevinden, treedt 

 dit verschijnsel op, zooals van Bemmelen, wiens naam wij 

 nog meermalen zullen ontmoeten, voor aluminiumhydroxy- 

 de-gel bewees. Met de vermindering van de oppervlakte 

 gaat eene vermindering in kolloïdale eigenschappen ge- 

 paard; dikwijls treedt daarbij als eindtoestand een kris- 



