— 678 — 



Italianen en Japanners als vaststaand feit aangenomen 

 opvatting, dat een zuurstoftekort in den bodem gewoonlijk 

 de hoofdoorzaak van het wortelrot is i) — toch zelfs voor 

 die ziekte niet afdoende bewezen, dat niet een of ander 

 nietig organisme veelal a. h. w. de laatste hand eraan 

 legt. Van verschillende bladschiramels is dit in sommige 

 gevallen niet onwaarschijnlijk. Maar van veel belang is dit 

 niet. De hoofdoorzaak blijft bij de ''brusone" te zoeken in 

 het wortelstelsel. Bij de Noakhali'sche stengelziekte wel 

 met zekerheid in het stengelaaltje. 



De bespreking van eventueel tegen dit aaltje te nemen 

 maatregelen gaarne aan daartoe bevoegden overlatende, 

 wilde ik nog even nader uitwijden over het reeds genoemde 

 „latente wortelrot". Deze ziekte, die men aan de boven- 

 grondsche deelen der plant niet met zekerheid — soms in 

 het geheel niet — herkennen kan, is daarom toch verre van 

 een fictie. 



Vooreerst leeren dit waarnemingen op sawahs, waar de 

 padi, haast ongemerkt, voortdurend oudere bladeren door 

 verdroging verliest, terwijl de aanplant volop water heeft, 

 maar de wortelstelsels rottend zijn; de opbrengsten zijn 

 dan steeds betrekkelijk laag. Voedselgebrek kan echter van 

 deze verdrogingsverschijnselen eveneens oorzaak zijn. 



Een tweede voorbeeld van min of meer latent wortelrot 

 leveren veelal de onbenaalde variëteiten (padi tjempe 

 of tjere), beter gezegd het door Van der Stok reeds 

 in 1907 beschreven A-type der padi. Dit type, dat o. a. 

 gekenmerkt is door dunne stengels en smalle, buigzame 

 bladeren, heeft over het geheel minder van het wortelrot 

 te lijden dan het prachtige, forsche B-type. Op mentekzieke 

 sawahs vertoonen vele, tot het A-type behoorende varië- 

 teiten dan ook dikwijls de bovenbeschreven zwakkere uit- 



i) Bij zeer ondiepe bouwkruin en een spoedig vertuffende grondsoort 

 (bv. sommige Merapigronden) treedt de fysische oorzaak op den voor- 

 grond. 



