ENGE 
dieren in de huishouding der natuur gespeeld, van vrij aan- 
zienlijke beteekenis is. Al zijn ze hier op schier elk plekje 
te vinden, zoo is Java nog niet het land, waarin die betee- 
kenis het duidelijkst aan den dag treedt; andere landen 
hebben het twijfelachtig voorrecht, in dit opzicht de kroon te 
spannen. Zoo denken wij hier aan Ceylon, waar minstens - 
een derde gedeelte der laaglanden zóó dicht door Termieten, 
is bevolkt, wier nesten zich in ontelbare menigte een weinig 
boven den grond verheffen, dat aan een geregelden landbouw 
niet valt te denken. En de verhalen van reizigers in de war- 
me gedeelten van Amerika en Afrika komen ons voor den 
geest, die gewagen van Termietenheuvels van vier en meer 
Meter hoogte en Termietenzwermen, die als dichte wolken 
daaruit opstijgen. 
Blijven wij echter bij Java, dan mag uiet worden ontkend, 
dat de Termieten ook een onloochenbaren invloed ten goede 
uitoefenenen: zij verrichten in de plantenwereld het groote 
opruimingswerk der afgestorven elementen, zooals de echte 
Mieren dat in de dierenwereld doen. Zoo mag onder meer 
de werkzaamheid der Termieten in het tropische woud heil- 
zaam worden genoemd. Gesteld, dat in de vochtige atmosfeer van 
het oerbosch het doode hout jaar in, jaar uit onaangeroerd bleef 
liggen, dan zou eene opeenhooping van rottende, plantaardige 
stof ontstaan, die door hare verrottingsproducten lucht en bodem 
zou verpesten. Dit gevaar bestaat niet, nu het doode hout 
door de Termieten wordt opgeruimd en voor een groot gedeelte 
tot in zijn kleinste bestanddeelen wordt fijngeknaagd. 
Levende planten worden niet dan bij uitzondering door de 
Termieten aangetast; is zulks het geval, dan kan men in den 
regel opmerken, dat de plant reeds door eene of andere ziekte 
was aangetast of om andere redenen niet normaal was. Eene 
uitzondering maken echter planten, die, zooals het suikerriet, 
bijzonder aantrekkelijke bestanddeelen hebben, doch ook hier 
zijn het slechts weinige der talrijke Termietensoorten, die 
zich aan de levende plant te goed doen. 
Maken nu de aangetaste plantendeelen, levende of doode, ind er- 
