— 124 — 
fermenteerende stapels aan zuurstof en koolzuur, en uit den invloed 
van het omzetten der stapels op de koolzuurproductie, dat de bij de 
fermentatie werkzame mieroörganismen facultatief anaëroob zijn, 
d. w. z. zoowel zonder als met vrije zuurstof kunnen leven. 
In de fermenteerende snuiftabak vond Schloesing steeds in groot 
aantal aanwezig een Bacillus en een Diplococcus, wier optimum 
van groei bij 35° gelegen is. Welke rol zij bij de fermentatie 
vervullen, heeft hij niet onderzocht. 
Over de gistingen die in de karotten plaats vinden, is nog niets 
bekend. Daar suikerhoudende vloeistoffen, zooals vruchtensappen, 
stroop, honig vaak bestanddeelen zijn der sausen, waarmede de 
tabak wordt besproeid, is het zeer waarschijnlijk dat er eene alcoho- 
lische gisting plaats vindt. Behrens 1) vond in een karot als eenig 
organisme dat aleoholgisting kon veroorzaken eene zwam, Mucor 
racemosus. | 
Terwijl hetgeen in de vorige bladzijden is medegedeeld, tot voor 
korten tijd alles was wat er over het aandeel dat microörganismen 
aan de gisting der tabak hebben, bekend was, is er onlangs eene 
publicatie van Koning 2) verschenen, die mij eerst onder het schrijven 
van dit rapport in handen is gekomen. Dit onderzoek is vooral 
daarom belangrijk, wijl Koning niet alleen de organismen beschrijft 
die hij in fermenteerende tabak heeft gevonden, maar ook den in- 
vloed, dien zij op de tabak hebben, heeft nagegaan. Hij vond in 
gistende tabak bijna steeds Bacillus subtilis en Bacillus mycoïdes. 
beide in de natuur zeer verbreide bacteriën. 
Verder beschrijft hij vijf bacteriën, die hij in de gistende tabak 
algemeen aantrof, en die hij voorloopig Bacillus Tabaci I, 1, II, 
IV en V noemt. Van deze zijn de beide eerste aëroob, de drie 
laatste facultatief anaëroob. Bacillus Tabaci III vervult de hoofdrol 
bij de gisting. Koning stelt zich het verloop der gisting aldus voor: 
„Bacillus mycoïdes, B. subtilis, B. Tabaci I en II verbruiken de 
zuurstof uit den stapel met de facultatieve anaëroben B. Tabaci 
HI, IV en V. Door hun levensprocessen wordt de temperatuur 
opgevoerd tot zelfs 60e C, en wellicht nog hooger. Gedurende een 
kort verloop ontstaat er plaatselijk ammoniak en waarschijnlijk 
1) J. Behrens. Ueber Mikroorganismen des Tabaks etc. 
2) C.J. Koning. De gisting onzer inlandsche tabak, in: Tijdschrift voor toe- 
gepaste scheikunde en hygiene, Deel I 1897. Vergelijk ook: 
C. J. Koning, Hollandsche tabak, in: de Natuur 1897. 
