— 126 — 
Bij mijn onderzoek over de fermentatie der tabak werd ik door 
den volgenden gedachtengang geleid. Wanneer werkelijk bacteriën 
of om meer in ’t algemeen te spreken microörganismen een werkzaam 
aandeel hebben aan de veranderingen, die de bestanddeelen van 
het blad gedurende het fermentatieproces ondergaan, dan mogen 
wij verwachten dat op de bladen, die uitgefermenteerd zijn en ge- 
schikt om in balen verpakt en verzonden te worden, zich nog eenige 
van die microben of in elk geval sporen bevinden. Ook is de mo- 
gelijkheid niet uitgesloten dat wanneer gedurende de achtereen vol- 
gende stadiën der fermentatie verschillende soorten van microben 
werkzaam zijn, er ook van al die soorten nog sporen op het blad 
aanwezig zijn. Van die veronderstelling uitgaande, zou men dan 
op een uitgefermenteerd blad de geheele microben-flora, die bij de 
fermentatie eene rol vervult, vertegenwoordigd vinden. 
De vergelijking van de verschillende aldus gevonden microben 
met die, welke op bladeren, uit de verschillende stadia der fermen- 
tatie afkomstig, in overwegend aantal voorkomen, zou dan aanwij- 
zingen kunnen geven over de beteekenis van elke microbe-soort 
afzonderlijk gedurende den loop van het proces. 
In de eerste plaats was het dus noodig een aanzienlijk getal 
gefermenteerde tabaksbladen te onderzoeken, en na te gaan 1° of 
er op één blad verschillende soorten van microben aanwezig zijn 
en 20 of bladen van verschillende herkomst ook een constant verschil 
in hunne mieroben-flora vertoonen. Dat de mieroben waarschijnlijk 
in den toestand van sporen aanwezig waren op het vrij droge ma- 
teriaal, dat mij bij mijn onderzoek ten dienste stond, deed niets ter 
zake, daar sporen onder gunstige omstandigheden gebracht, zooals een 
op bepaalde wijze samengestelden voedingsbodem en zekere graden van 
temperatuur en vocht, weer tot de oorspronkelijke vormen uitkiemen. 
Het materiaal, dat ik voor mijn onderzoek gebruikte, bestond uit 
bossen uitgefermenteerde tabak van den oogst 1896, die in blikken 
trommels door mij bewaard worden. Hoewel er tijdens de behande- 
ling, die de tabak in de fermenteerschuur ondergaat, ruimschoots 
gelegenheid is voor de bladen om geïnfecteerd te worden met allerlei 
microben, afkomstig uit de lucht, van den vloer der schuur, van 
de handen en kleederen der sorteerende vrouwen enz., mag men 
toch verwachten dat bij het onderzoek van een groot aantal bladeren 
zich deze toevallige gasten zullen laten scheiden van de eigenlijke 
tabaksmieroben. Bovendien geeft de hooge temperatuur waarbij 
