— 137 — 
de meeste gevallen had er een buitengewoon sterke ontwikkeling 
van bacteriën plaats gehad. Oogenschijnlijk waren er niet op alle 
schaaltjes dezelfde soort van bacteriën opgekomen, te oordeelen naar 
de verschillende vormen van kolonies, die zich ontwikkeld hadden. 
Ik meende dan ook eerst met een drietal verschillende bacteriesoorten 
“te doen te hebben, die zich steeds op mijn schaaltjes met voedings-agar 
vertoonden. Bovendien merkte ik op dat op hetzelfde schaaltje 
dezelfde vorm van kolonies voorkwam, zoodat ieder schaaltje een 
reincultuur was. 
Het drietal vormen van kolonies laat zich tot deze typen terug- 
brengen : 
1e. Een gedeelte van de oppervlakte van den voedingsbodem is 
bedekt met een dof laagje, dat aan zijn rand uitloopt in vinger- of 
polypvormige vertakkingen. 
2o, Op de oppervlakte zijn glinsterende, slijmachtige kolonies, die 
in het midden spoedig opdrogen, en op die plaats dan een witte 
vlek vertoonen, die plooien gaat vormen. 
30, Op de oppervlakte tal van kleine, witte kolonies. 
Deze onderscheiding heeft alleen betrekking op die kolonies die 
zich op de oppervlakte van de voedings-agar hebben ontwikkeld. 
Daar er echter bij het uitgieten van de vloeibare agar in het 
schaaltje voor gezorgd was dat de kiemen zoo gelijk mogelijk ver- 
deeld waren in de vloeistof, en tevens door het snelle stollen van 
den voedingsbodem de kiemen vastgelegd werden op de plaats waar 
zij zich bevonden, zullen er in alle lagen van den voedingsbodem 
kiemen aanwezig zijn, die zich als de omstandigheden gunstig zijn, 
tot kolonies zullen ontwikkelen. 
Ik vond dan ook in de dieper liggende lagen, onder de opper- 
vlakte eene menigte kleine kolonies. Met het bloote oog doen deze 
zich voor als kleine, geelachtige stipjes. Bracht ik de schaaltjes 
onder het mikroskoop om deze kolonies met zeer zwakke vergrooting 
te bezichtigen, dan bleek mij dat deze overal hetzelfde voorkomen 
hadden, ook waar de aan de oppervlakte gelegen kolonies oogen- 
schijnlijk verschillend waren. Zij doen zich voor als een vlecht- 
werk van haren, uit een centrum ontspringend en vandaar in alle 
richtingen, door elkaar gewonden, uitstralend. Daar het bij rein- 
culturen van bacteriën op vaste voedingsbodems een gewoon ver- 
schijnsel is, dat de dieper liggende kolonies een geheel ander voor- 
komen hebben dan die, welke zich aan de oppervlakte ontwikkelen, 
