eit EE 
dat hen omgeeft, dan krijgen wij de boven beschreven dubbelstaafjes 
en draden te zien, 
Bezichtigen wij den hangenden druppel met de bacteriën op ver- 
schillende plaatsen onder het mikroskoop, dan zullen wij hier en 
daar in een der uiteinden van de staafjes, sterk lichtbrekende lichaam- 
pjes waarnemen. Dit zijn de zoogenaamde sporen der bacteriën, die 
ontstaan wanneer door de eene of andere oorzaak de le vensomstan- 
digheden minder gunstig worden voor de bacteriën, hetzij dat het 
voedsel uitgeput geraakt, hetzij dat de temperatuur te hoog of te 
laag wordt voor hunne ontwikkeling, enz. Deze sporen hebben de 
eigenschap om zonder nadeel onder die minder gunstige omstan- 
digheden te blijven leven, en onder gunstige condities gebracht 
weer uit te kiemen tot de oorspronkelijke bacterievormen. 
Als wij een weinig van eene kolonie uit een schaaltje, dat reeds 
eenige dagen in de stoof van 50° heeft gestaan, nemen en dit in een 
druppel water brengen, dan zien wij vaak niets anders dan sporen, 
terwijl de bacteriën zelve zijn afgestorven. Brengen we dan die 
sporen over in een ander schaaltje met voedingsagar, dan vinden 
wij hierop na 24 uren weer onze bekende kolonies, die uit de kleine 
staafjes zullen blijken te bestaan. 
Bij het openen der schaaltjes van Petri nam ik duidelijk een 
ammoniaklucht waar. Een rood lakmoespapiertje tegen het deksel 
van het schaaltje bevestigd, wordt spoedig blauw gekleurd. 
Nu ik eenmaal een reincultuur van de op het tabaksblad voor- 
komende bacterie had gekregen, wenschte ik na te gaan of zij zich 
ook in andere voedingsbodems kan ontwikkelen. Daartoe werden 
de volgende voedingsstoffen gebruikt: 
Voedingsbouillon. Deze wordt aldus bereid: 1°/, Liebig’s vleesch- 
extract, 1°/, pepton, }°/, keukenzout worden in water opgelost, 
gekookt, zwak alkalisch gemaakt, gefiltreerd en gesteriliseerd. Daarna 
worden reageerbuisjes voor de helft of een derde met de bouillon 
gevuld en nogmaals gesteriliseerd. Met een platinanaald wordt 
een kolonie van een der schaaltjes even aangeraakt, en vervolgens 
wordt de punt der naald tegen den binnenwand van een reageer- 
buisje onder de oppervlakte van de bouillon gewreven. Het buisje 
wordt in de stoof bij 50° geplaatst. Na 24 uren is er een wit, 
sterk geplooid vlies op de oppervlakte van de bouillon, terwijl de 
onderliggende vloeistof helder is. Na langeren tijd laten er vlokken 
