— 157 — 
Naschrift. 
In een artikel in de Ind. Mereuur van 23 April 1898 dat mij, 
nadat mijn opstel reeds ter perse was, in handen kwam, doet de Heer 
BERKHOUT, ex-houtvester, eenige mededeelingen over Hevea en 
verdedigt de reeds vroeger door hem verkondigde stelling, dat 
de cultuur alleen rentabel kan zijn wanneer men ze als bosch- 
cultuur drijft en er dus in hoofdzaak naar gestreefd wordt 
door een dicht planten, eene spoedige sluiting van het 
plantsoen te bereiken, zoodat met geringe kosten van aanleg 
en nog geringere voor onderhoud, men zonder te grooten ren- 
tenlast behoorlijk den tijd kan afwachten tot de boomen het 
aftappen zonder nadeel kunnen verdragen. Op grond van per- 
soonlijke ervaringen zou de Heer B. een nog enger plantverband 
dan 4 XX 4 M. durven aanbevelen. Zoolang het zaad nog duur 
is, kunnen de meerdere kosten, die daarvan het gevolg zouden 
zijn, worden vermeden door gebruik te maken van een vulhout, 
waarvoor Albizzia moluccana uiterst geschikt geacht wordt. 
„Plant men”, zegt de Heer B., „een jaar te voren Albizzia moluc- 
cana op een onderlingen afstand van 1 bij 3 M.en het volgende 
jaar tusschen de rijen Hevea brasiliensis 3 bij 3 M. dan pro- 
fiteeren de jonge plantjes spoedig van de schaduw der Albiz- 
zia’s. Zoodra de laatste hinderlijk beginnen te worden, snoeie 
men ze op en verwijdere ze bij de uitdunningen.” 
Nu zaden van Castilloa elastica in groote hoeveelheden verkrijg- 
baar zijn, zou het, als althans door het dichter planten de dikte- 
groei der caoutchouc-boomen niet te veel lijdt, m. i. wellicht nog 
meer aanbeveling verdienen dien boom als vulhout te gebruiken. 
De zeker niet geringe kosten van uitdunning zouden dan geheel 
of ten deele door de opbrengst van de caoutchouec gedekt kunnen 
worden. 
De raad van den heer B. om op boomen, die voor de toe- 
komst weinig beloven en die bij het uitdunnen vroeg of 
laat toch verwijderd moeten worden, „gemmage à mort” toe 
te passen, d. w. z. ze het eerst en wel zoo lang af te tappen tot 
er de dood op volgt, lijkt mij een goede toe. 
v. R. 
