— 186 — 
Eene verwisseling van Enchytraeiden met aaltjes heeft misschien 
in eene kort geleden verschenen mededeeling van den Heer P. 
C. C. Hansen Jr. (1) plaats gehad. Genoemde Heer bericht daar- 
in, dat hij in de wortels van dadap en koffie aaltjes heeft waar- 
genomen, waarvan de grootste eone lengte van 11 mM. en eene dikte 
van 1 mM. bezaten. Het enorme verschil in grootte tusschen deze 
wormen en de door mij beschreven Zylenchus kon den Heer 
HaANsEN natuurlijk niet ontgaan. Hij schrijft daarover: „De door 
den Heer ZimMERMANN gevonden mikroskopisch kleine aaltjes 
zouden dan òf iets anders òf een nieuwe generatie, dus zeer jonge 
van de door mij bedoelde soort moeten zijn.” Hierbij wil ik in de eerste 
plaats opmerken, dat een genetische samenhang tusschen deze twee 
soorten van wormen niet mogelijk is. Daar ik nu de geheele ont- 
wikkelingsgeschiedenis van Tylenchus Coffeae kenen gezien heb, dat 
de geslachtsrijpe dieren van deze soort niet langer dan 0,7 mM. 
worden, kan ik dit met volle zekerheid beweren. Daarentegen is 
het wel mogelijk dat de Heer Hansen eene andere soort van aal- 
tjes heeft waargenomen. Dat dit echter eene soort van het geslacht 
Tylenchus zoude zijn, komt mij niet waarschijnlijk voor; ten minste 
bezit de langste tot nog toe beschreven soort van dit geslacht, 
de Tylenchus fungorum Bütschli, slechts eene lengte van 3 mM. 
Aangzienlijk grooter worden echter de tot het geslacht Dorylaimus 
behoorende aaltjes; door Varna (1) werd zelfs eene soort, Dorylaimus 
incertus, beschreven, die eene lengte van 15 mM. bereikte. Het 
is dus wel mogelijk, dat de Heer HANsEN eene zoodanige soort 
heeft waargenomen; de door mij in de koffiewortels gevondene 
Dorylaimus-soorten hebben echter nooit eene grootere lengte dan 
3 mM. bereikt. 
Een nader onderzoek schijnt mij ook nog wenschelijk over de 
vraag, welke rol de door den Heer HansEN aan de wortels van 
dezelfde planten waargenomen schimmel bij de beschrevene ziek- 
teverschijnselen heeft gespeeld. In ieder geval is echter het door 
den Heer Hansen toegepaste bestrijdingsmiddel, dat in een zoo 
spoedig mogelijk verbranden van het geheele wortelstelsel der eenigs- 
zins ziekelijke boomen bestaat, zeer doelmatig, hetzij dat aaltjes, 
Enchytraeiden of een schimmel de bedoelde ziekte veroorzaken, 
1) De Imdische Mercuur. 1898. 21e Jaarg. p. 1. 
