— 198 — 
tenteelt mede te deelen, het hunne zouden kunnen bijbrengen 
om iets tot stand te brengen. 
In de eerste plaats zouden de ambtenaren van het Binnen- 
landsch Bestuur in deze veel nut kunnen stichten; het moet 
hier gezegd worden, dat er door sommige der genoemde heeren 
hier en daar al wel in die richting gewerkt is. Er kan echter 
meer geschieden. Door er op te letten welke soorten in de 
afdeelingen goed groeien en smakelijke vruchten voortbrengen, 
door vooral in streken, die niet te ver van spoor- of tram- 
stations of haltes verwijderd zijn, kleine proeftuinen aan te 
leggen van vruchtboomen, waarvan het zeker is of waarvan 
zij vermoeden dat de cultuur voor den inlander voordeelen 
zoude afwerpen, zouden zij een middel vinden om de wel- 
vaart der bevolking in niet geringe mate te verhoogen. 
Op plaatsen te ver van de groote verbruikplaatsen en niet 
in de nabijheid van spoor of tram gelegen kan vruch- 
tencultuur niet op groote schaal gedreven worden. Het is 
echter te betreuren, dat van genoemde ambtenaren reeds 
zooveel gevergd wordt, ook is hunne opleiding er niet naar 
geweest, dat zij veel inlichtingen over land- of tuinbouw 
aan de bevolking. kunnen geven. Indien deze verspreide 
proeftuintjes onder beheer van een deskundige konden staan, 
van iemand die op de hoogte van den Indischen land- en 
tuinbouw is, en indien deze persoon de Ambtenaren van B.B. 
kon voorlichten en behulpzaam zijn, eerst dan zoude er werke- 
lijk nut van verwacht kunnen worden. 
Een der krachtigste middelen om de ooftteelt vooruit te 
brengen zoude zeker zijn, het fabriekmatig conserveeren van 
vruchten, het maken van vruchtengeleien, jams enz. 
Er schijnen echter tegen deze industrie‘ op Java geen ge- 
ringe bezwaren te bestaan, bezwaren die niet gemakkelijk te 
overwinnen zijn. Ieder die zich daarmede bezig zoude willen 
houden, kan ik aanraden het opstel te lezen van den heer 
VAN MAANEN, in den 3 jaargang van dit tijdschrift pag. 21. 
Hetgeen genoemde heer, die uit ervaring kan spreken, daar- 
