— 248 — 
95 en 105 c.M. is. Op Ceylon hadden boomen van 2'/, jaar 
reeds een hoogte van 25 — 30 voet, bij een omtrek van ruim 
50 c.M., terwijl een 8 jarige boom een omtrek van 110 cM. had. 
Zooveel is echter zeker dat Manihot Glaziovii een zeer snelle 
groeier is en het, althans in zijn jeugd, in dit opzicht wint 
van de beide andere besproken Amerikaansche soorten. 
Bij het aftappen van den boom door insnijdingen in den 
stam te maken heeft men last van den afgeschilferden bast. 
Daarom heeft men wel voorgesteld eerst die opperste laag te 
verwijderen, de groene oppervlakte bloot te leggen en daarin 
insnijdingen te maken, maar deze methode heeft het nadeel, 
dat de bastlaag, die zich dan later vormt, zeer hard is en zich 
niet meer laat verwijderen. 
De opbrengst aan caoutchouc is bij het volgen van deze 
werkwijze niet groot, ten minste bij boomen, die ik aftapte en 
welke ongeveer 8—10 jaar oud waren, verkreeg ik slechts 
weinige grammen. In 1884 werden in den Cultuurtuin twee 9 
maanden oude exemplaren afgetapt, het gedroogde melksap woog 
slechts 1!/, gram per boom. Dezelfde boomen gaven op 1'/z 
jarigen leeftijd elk 2--3 gram. In Januari 1888 werd uit 
dezelfden slechts gemiddeld 10 gram verkregen. DR. BurcK 
vermeldt, dat twee der hierboven besproken, zeker meer dan 
twintig jaar oude, boomen bij aftapping 90 en 225 gram pro- 
duet gaven. Opmerkelijk zijn weer de sterke individueele 
verschillen, die ook bij deze boomsoort worden waargenomen. 
Het oogsten van de caoutchouc, die op deze wijze gewonnen 
wordt, is zeer kostbaar, zooals mij uit welwillend verstrekte 
opgaven van den Heer J. HAGeN wd, Administrateur van de 
onderneming Ardja Sari bleek. Aan een exploitatie zou dan 
niet te denken zijn. 
Beter resultaat wordt verkregen volgens een methode die 
o. a. op Parakan Salak toegepast wordt en welke daarin bestaat 
dat men aan den wortel een wond maakt en na eenigen tijd 
het afgescheiden product verzamelt. Een hierop eenigszins 
gelijkende methode zag ik op Ardja Sari toepassen. Onder in 
