te drijven wordt gewezen (zie oa. in de jaargangen van 1893 
blz. 193 — van 1894 blz. 79 en 1897 blz. 470). 
Het kan echter geen kwaad dit nog eens te herhalen en 
hieronder een uittreksel te doen volgen uit het genoemde werkje 
van DE NoreER, voorzoover dit handelt over de cultuur, de oogst 
en de productiviteit. Wellicht zal dit den een of ander aanspo- 
ren tot eene proefneming, zij ’t ook op kleine schaal. 
Ja liefst op kleine schaal, want het wil mij voorkomen dat juist 
de djeroek-cultuur, zoolang althans daarbij geene fabriekmatige 
bewerking te pas komt (zooals het persen op St. Domingo) 
zich bijzonder eigent voor den kleinen landbouw. (1) 
Eventueel tot stand te brengen landbouw-kolonieën kunnen 
daarmede wellicht haar voordeel doen. 
Vooraf zij opgemerkt dat in het hier volgend uittreksel het 
woord „oranje” gebezigd is als algemeene naam van de ge- 
kweekte Citrus-soorten, waarvoor wij hier den naam „djeroek” 
bezigen. Van de talrijke door de Norer genoemde soorten en 
variëteiten zijn de meeste hier niet bekend. Het zal echter, 
naar het mij voorkomt, weinig moeite kosten om daaronder 
de allernaaste verwanten van de hier gekweekte soorten te 
vinden. 
Zoo zal onze djeroek-manis wel zeer na verwant zijn aan 
de vrucht die wij in Holland sinaasappel noemen en die bij 
DE Norer bekend staat als „zoete oranje” (orange doux, orange 
de Portugal) in tegenstelling van de in Holland uitsluitend 
als sierplant gekweekte doch hier niet bekende „bittere oranje” 
(bigarade, Fr., arancia amara, ltal.). 
Eerstgenoemde wordt voortgebracht door verschillende varië- 
teiten van Citrus aurantium, met name de in Portugal veel 
(1) Geregeld aangelegde en goed onderhouden djeroek-aanplantingen 
ziet men thans reeds langs den spoorweg van Buitenzorg naar Batavia. 
Men zegt dat de eigenaars daarvan f 40 per jaar en per boom maken, 
dat is meer dan de schoonste plantages van Algiers. 
In de ommelanden van Batavla wordt veel verdiend met de cultuur 
van pompelmoezen. 
