WILDERNIS IN EEN 6 JAAR GELEDEN 
VERLATEN FORT OP JAVA, 
DOOR 
Dr. S. H. KooRDERS. 
(Met twee photographiën naar de natuur). 
Eenige jaren geleden 1) publiceerde ik enkele waarnemingen 
over het in 1862 verlaten en in 1891 met een dicht spontaan 
bosch bedekte fort Bantengmati op Noesakambangan. Een 
voorhoede van met kapmessen gewapende inlanders moest mij 
toen den weg banen door een dicht, uit talrijke wildgroeiende 
boomsoorten bestaand bosch, om de gebouwen te vinden, die 
nog geen 30 jaar geleden bewoond en slechts door eenige 
kruidachtige „onkruiden” en enkele cultuurboomen, zooals 
Cocos, Mangifera, enz. omgeven waren. Een nog geen 30-jarig 
tijdperk was dáár voldoende geweest om spontaan een dicht, 
25 Meter hoog, heterogeen woud te doen ontstaan. 
Een even interessant punt wordt in het oosten van hetzelfde 
eiland (zuidkust van de residentie Banjoemas in Java) gevonden, 
namelijk het in 1891 verlaten fort Karangbolong. Deze naam 
moet niet verward worden met Karangbolong in Zuid- Hagalen, 
dat door de klassieke beschrijving van JUNGHUHN in zijn 
„Java” om de vogelnestgrotten, algemeen bekend is geworden. 
Wat ik hier ga mededeelen betreft uitsluitend Karangbolong 
van Noesakambangan. 
Dit fort ligt slechts op enkele Meters zeehoogte, op verweer- 
de koraalkalk, vlak aan zee en rondom door heterogeen, altijd 
groen bosch omgeven. Het klimaat schijnt evenals op de 
westpunt van het eiland constant zeer vochtig te zijn. Evenals 
1) Natur wissenschaftlich- forstliche Zeitschrift van Tubeuf (1895 Helt 2) 
