— 388 — 
begraven, het vergaat en met het lijk ook de miltvuurbacillen. 
De in deze ontstane sporen hebben echter een taaier leven en 
vergaan niet. 
Aardwurmen bewegen zich in den bodem door de aarde voor 
hunnen kop in te slikken en achteraan weder uit te werpen. 
Eet zich nu een aardwurm door de plek heen, waar een aan 
miltvuur gestorven dier begraven is, dan eet die met de aarde 
ook de sporen van het miltvuur op. 
Deze vinden in het verteringskanaal van den aardwurm 
geen gunstige voorwaarden voor hunne ontwikkeling en worden 
met de aarde weder uitgeworpen in den vorm van kleine 
kluitjes, die men in hoopjes aan de oppervlakte van den bodem 
overal vindt waar aardwurmen voorkomen. Bij het grazen 
krijgt een schaap of eene koe allicht van die kruimels met het 
gras mede in den mond. Ruwe grasbladeren veroorzaken op de 
tong of het verhemelte van het dier gedurig kleine ontvellingen 
en wondjes. Geraakt nu eene miltvuurspore in zulk een wondje, 
dan vindt die daar de voorwaarden, die gunstig zijn voor het 
leven der bacterie, en groeit in het warme bloed in zeer korten 
tijd uit tot zulk eene bacterie, die zich dan snel vermenig- 
vuldigt en het dier ziek maakt en doet sterven. 
Een aantal soorten bacteriën vormen geene sporen, zoo, om 
een voorbeeld te noemen, de bacillus der cholera. Gelukkig 
voor ons, dat deze niet in staat zijn in den vorm van sporen 
een onbepaalden tijd te kunnen wachten totdat zij weder onder 
voorwaarden komen, die hunne ontwikkeling begunstigen en 
hen in staat stellen weder den vorm van bacterie aan te nemen 
en menschen ziek te maken, want dan raakten wij de cholera 
nooit kwijt. 
De bacteriën der tuberculose, diphteritis en typhus kunnen 
daarentegen in luchtdrogen toestand langen tijd in het leven 
blijven. Zij verkeeren dan in rust en vermenigvuldigen zich 
weder als zij in eene vloeistof geraken, die voor hen geschikte 
voedingsstoffen bevat. 
Het aantal soorten bacteriën is legio. Gedurig worden er 
nieuwe gevonden of leert men soorten, die op het gezicht, 
