— 390 — 
drie soorten van kleine wezens aan het werk geweest om de 
suiker in die eindprodukten te doen overgaan. 
Zoo gaat het vooral met de stikstofhoudende stoffen in den 
humus. Die humus is een zeer samengesteld mengsel. Be- 
paalde kleine organismen nemen daaruit bepaalde bestanddeelen 
op, die zij in anderen vorm weder afgeven. Die aldus ontstane 
stof is juist weder geschikt voedsel voor eene andere bacterie en 
zoo voort, tot men de stikstof ziet verschijnen in den vorm van 
ammonia. Door twee organismen, waarvan WINOGRADSKY aange- 
toond heeft dat zij bijna overal in den bodem voorkomen, wordt 
de ammonia achtereenvolgens eerst in salpeterigzuur en dan 
in salpeterzuur veranderd. 
Zooals u allen bekend is, komt in en aan de wortels der 
vlinderbloemige planten eene bacterie voor, die in staat is 
vrije stikstof uit de lucht op te nemen en deze overvoert in 
eiwitachtige verbindingen. Onder den invloed van die bacte- 
riën ontstaan op allerlei plaatsen aan de wortels dier vlinder- 
bloemigen knolletjes, die met die eiwitachtige stoffen gevuld 
zijn en waaruit de plant deze opnemen kan om ze te gebruiken 
voor den opbouw harer bovenaardsche deelen en van de vruch- 
ten die zij draagt. 
Nu is de vraag gesteld of niet ook andere bacteriën be- 
halve dit soort, dat alleen op vlinderbloemige planten gevon- 
den wordt, dit vermogen zouden bezitten om vrije stikstof te 
binden en of zij dit misschien niet zouden kunnen doen zonder 
in wortels te leven, maar ook in de aarde. 
Van die redeneering uitgaande is de eigenaar van het land 
Ellenbach in de Rijnprovincie, CARON genaamd, er toe geko- 
men om onderzoekingen te doen omtrent de bacteriën in de 
aarde op zijne akkers en hij zegt, daaronder eene soort gevonden 
te hebben, die hem in staat stelt de opbrengst aan haver op 
zijn land 30 — 35 percent te verhoogen. Daartoe is het vol- 
doende het zaad te mengen met bouillon waarin de bewuste 
bacteriën gekweekt zijn. Ook andere graangewassen, behalve 
haver, geven eene verhoogde opbrengst als men het zaad 
op die wijze behandelt. 
