— 397 — 
deze laat wegzakken. Portland cement houdt het langer uit, 
maar werd tot voor weinige jaren niet algemeen gebruikt. 
Bij de gewone wijze van behandeling, als de mest enkel op 
een hoop gezet wordt, kan het stikstofverlies 30°/, en meer 
bedragen. Op eene boerderij behoorende bij het proefstation 
te Halle, bedroeg dit bij bewaring in eenen gemetselden put 
nog 13°/, na vier maanden, in hoofdzaak was dit te wijten 
aan vervluchtiging van ammonia. Op de japansche manier 
onder water uitgegist zoude diezelfde hoeveelheid mest waar- 
schijnlijk minder verloren hebben, doch deze wijze van werken 
is in het groot moeilijker toe te passen, daar de putten zeer 
veel grooter zouden moeten zijn en men eene veel grootere 
hoeveelheid, nog wel in den lastigen vorm van oplossing en 
slibber, naar den akker zoude te vervoeren hebben. 
Op het veld gebracht moet men, zooals de ervaring leert, den 
mest zoo spoedig mogelijk uitspreiden en onderploegen of spit- 
ten. Blijft die eenigen tijd op kleinere hoopen liggen, dan ver- 
vliegt er veel van de ammonia en er kan salpetervorming en 
ontleding plaats hebben, vooral als er regen op valt. Is de mest 
eenmaal door den grond verdeeld, dan wordt de ammonia door 
den bodem sterk vastgehouden, te meer naarmate die kleiiger is, 
en al naarmate der temperatuur, vochtigheid en losheid van den 
grond, spoediger of langzamer in salpeterzuur omgezet door 
de kleine organismen, die zoo goed als nergens ontbreken. 
Maar ook dan is de kans op verlies nog niet voorbij. Zoo 
straks werd reeds vermeld dat ook de bouwgrond bacteriën 
bevat, van welke gebleken is dat zij, in voedingsoplossing en 
in het laboratorium gekweekt, uit salpeterzuur stikstof kunnen 
vrijmaken. Zoover wij tot nog toe weten, schijnen de daar- 
toe noodige voorwaarden in den bodem in den regel niet voor- 
handen te zijn. lets anders ware het als men versche paar- 
denmest of stroo op den akker onderploegde. In deze toch is 
door de proef bewezen dat organismen voorkomen, die ook in 
den bodem salpeterontledend werken. 
Het gevaar voor verlies op den akker komt minder van de 
bacteriën dan wel van een geheel anderen kant, het wordt 
