— 400 — 
put te laten loopen, waar het water konde wegzakken. Ik 
vond, dat de droge stof daarin slechts voor de kleinste helft 
uit verbrandbare stoffen bestond, de rest was klei en zand. 
Nu gaat er natuurlijk altijd wel klei met de schillen mee naar 
den pot, maar toch niet veel. In een paar maanden was dus 
verreweg het grootste gedeelte der organische stof verdwenen. 
Met dié omstandigheden moeten wij ook rekening houden, 
als wij ons willen toeleggen op groene bemesting om het 
humusgehalte van den bodem te vermeerderen. Vermengen 
Wij groene plantendeelen met aarde, zoodat de wederzijdsche 
ligging en verdeeling ongeveer zoo wordt als van de wortels 
van eene plant die zich in den grond uitspreiden, dan twijfel 
ik er aan of wij veel humus zullen winnen. Wij weten toch 
dat in de bouwgronden van Java, waarin ieder jaar de wortels 
der oogstgewassen vergaan, al zeer weinig humus gevonden 
wordt. Waarschijnlijk zal het blijken, dat het beter is ook 
groene plantendeelen evenals dierlijke mest in opgehoopte 
massas, zoo vochtig mogelijk, eerst eene rotting te laten onder- 
gaan en de daardoor gevormde zwarte humus voor bemesting 
te gebruiken. Van eenen planter in de Vorstenlanden, die 
op oude gronden werkt, vernam ik, dat hij het stelsel volgt 
het onkruid uit zijne tuinen bij het schoonmaken niet op de 
plek te laten liggen of te begraven, maar het in groote kuilen 
laat verzamelen om er mede te bemesten als het een zwarte 
massa geworden is. Over de uitkomsten van deze wijze van 
doen meende hij tevreden te kunnen zijn, al konde hij de 
nuttige uitwerking niet met cijfers aantoonen. Dit sluit geheel 
met het zoo even besprokene. Als wij alle plantaardige en 
dierlijke afval in gecementeerde putten, met eene voldoende 
hoeveelheid water er bij konden laten gisten en dan zonder 
uitdroging als mest bij de boomen begraven, zouden wij er 
het meeste voordeel van trekken. De kosten der putten zijn 
geen overwegend bezwaar, wichtiger schijnt mij de vraag hoe- 
veel het verzamelen en daarna het vervoeren van betrekkelijk 
groote hoeveelheden zeer natte mest naar de tuinen wel 
kosten zal. 
