HOEN 
lenchus acutocaudatus gevonden. Verder heb ik ook op eene 
eveneens in het Malangsche gelegen onderneming met zeker- 
heid eenige exemplaren van den Tylenchus coffeae in wortels 
van Liberia koffie kunnen aantoonen. 
Zonder twijfel kunnen dus beide soorten van T'ylenchus 
onder zekere voorwaarden ook de Liberia-planten aantasten. 
Welke omstandigheden nu echter veroorzaken, dat op de eene 
onderneming de Liberia-planten zeer goed groeien, op de andere 
echter door de aaltjes in meer of minder hevige mate worden aan- 
getast, kan ik niet opgeven. Dat de hoedanigheid van den grond 
of de grondbewerking hierbij eene zeer belangrijke rol zoude 
spelen, komt mij, volgens hetgeen ik tot nog toe kon waar- 
nemen, niet waarschijnlijk voor. Met nadruk wil ik er echter 
nog op wijzen, dat die aaltjesplekken, waarop de Liberia- 
planten voor het grootste gedeelte afsterven, tot de uitzonde- 
ringen schijnen te behooren. Met het oog op het enten van 
Java op Liberia merk ik nog op, dat op Kali Bakar en Soeko 
Rame, waar deze, zoo ver ik weet, het eerst op bepaalde aal- 
tjesplekken zijn uitgeplant, een maand geleden de enten nog 
geen spoor van aaltjesziekte vertoonden, ofschoon gewone Java- 
planten op deze plaatsen zeer waarschijnlijk ten minste voor 
het grootste gedeelte in denzelfden tijd reeds geheel zouden 
afgestorven zijn. Bij twee enten, die door eene andere bescha- 
diging waren gedood, heb ik mij ook door uitgraven van het 
wortelstelsel en mieroskopisch onderzoek ervan kunnen over- 
tuigen, dat in de bedoelde wortels geen sporen van aaltjes 
aanwezig waren. Dus schijnt het mij ook nu niet onwaar- 
schijnlijk, dat het enten op vele ondernemingen goede re- 
sultaten kan opleveren, ook is het zeker doelmatig, dat 
op verschillende ondernemingen proeven in dit opzicht 
worden genomen. Misschien zullen ook door enten van 
Java-koffie op andere Rubiaceeën, waarover op Kali Bakar 
reeds proeven zijn genomen, planten met een nog grooter 
weerstandsvermogen tegen de aaltjes te verkrijgen zijn. Zeer 
twijfelachtig schijnt het mij echter, of het raadzaam is 
het enten reeds nu overal op groote schaal toe te passen. 
