— 409 — 
ook op deze vraag niet nader ingaan en wil ook van de aaltjes- 
ziekte afstappen om tot bespreking der tweede der bovenge- 
noemde ziekten, den kanker, over te gaan. 
Onder deze eenigszins onbestemde benaming wil ik eene ziekte 
bespreken, die sedert eenige maanden op verschillende onder- 
nemingen, die aan den Malang-kant van den Smeroe een samen- 
hangend geheel vormen, in uiterst hevige mate opgetreden is 
en reeds vele duizenden boomen gedood heeft. Uiterlijk is 
deze ziekte daardoor te karakteriseeren, dat boomen, die er 
kort geleden nog prachtig gezond uitzagen en waaraan niet 
het geringste spoor van eene beginnende ziekte was te herkennen, 
plotseling de bladeren laten hangen. Weldra volgt ook eene 
langzamerhand toenemende verkleuring der bladeren, die meer 
en meer hun donker groene kleur verliezen en eene meer geel- 
achtige tint aannemen. Inzonderheid in anders gezonde tuinen, 
waar alle boomen eene gelijkmatig groene kleur bezitten, zijn 
de kankerboomen, wanneer men hen eens gezien heeft, reeds 
op vrij grooten afstand gemakkelijk te herkennen. Zij zouden 
hier slechts verward kunnen worden met de door den rooden 
boorder, de Nonot, veroorzaakte verschijnsclen, waarvan de 
oorzaak echter door buigen van den stam gemakkelijk is aan 
te toonen. 
Iets moeielijker is het in minder goed staande tuinen, waarin 
de boomen reeds gedeeltelijk gele bladeren bezitten, de kan- 
kerboomen te herkennen. Maar ook hier is het laten hangen 
der bladeren in het algemeen een goed kenteeken. Zoo is 
het b.v. ook in tuinen, die door aaltjes aangetast zijn, meest 
nog vrij gemakkelijk, de kankerboomen van de slechts door 
aaltjes kwijnende te onderscheiden, 
Dat wij nu echter in al deze gevallen werkelijk met een 
en dezelfde ziekte te doen hebben, wordt daardoor nog waar- 
schijnlijker, dat men bij nader onderzoek aan de bedoelde 
boomen een gemakkelijk waar te nemen verschijnsel kan 
constateeren, namelijk het donker bruin worden van den bast 
tot aan het hout toe. 
Om dit te kunnen zien, is het echter noodzakelijk, de af- 
