— 45 — 
af te keuren en m. i, uit oeconomisch en agronomisch oogpunt 
niet boven de kroon-methode te verkiezen. 
6°. Bij elke snoeimethode moet gezorgd worden, dat het 
evenwicht van den boom bewaard blijft, dat alle takken ge- 
lijkelijk van licht en lucht kunnen genieten en dat de saptoe- 
voer over den geheelen boom in gelijke mate plaats heeft. 
To, Het niet snoeien van den koffieboom, als systeem, is 
in de meeste gevallen onvoordeelig en uit boomteeltkundig 
oogpunt geheel te verwerpen. 
De 6 eerste stellingen zijn reeds meer of minder voldoende 
toegelicht, alleen de laatste dient nog even te worden besproken. 
Het niet snoeien kost uit den aard der zaak aan snoeien 
niets. Bij het opmaken van de balans is dus het passief nihil. — 
Hoeveel is echter het actief? — Wat produceeren de boomen, 
die niet gesnoeid zijn en wat komt er van terecht? 
De gouvernementstuinen geven het antwoord. 
De productie is hoogstens 2 picols per bouw ; er komt van 
terecht spoedig afstervend en uitgeput kreupelhout. 
Een proef met eenige duizende boomen op Pantjoer genomen 
gaf hetzelfde resultaat. 
Het niet snoeien is dus alleen geschikt voor aanplantingen, 
die z.a bij het gouvernement, niet onder deskundig toezicht 
staan, en waarbij bovendien werkvolk en grond niets kost. 
Het is dus de kwestie om, zonder kennis van boomteelt, 
zonder begrip van landbouwkunde, ten koste van den werkman, 
met opoffering van den grond ten nadeele van het geheele 
land, eenig geld binnen te krijgen. 
Voor particuliere ondernemingen, die hun werkvolk moeten 
betalen, beperkt zijn in grond, belasting en grondrente moeten op- 
brengen, is op den duur elk snoeisysteem beter dan niet snoeien. 
Het snoeien in pyramide-, kroon-, of zuilvorm kost, wanneer 
het goed gedaan wordt, ongeveer hetzelfde. 
Men heeft vaak, bij vergelijking en bespreking van toppen 
en niet toppen, het niet toppen verward met niet snoeien, 
en de getopte boomen vergeleken met aanplantingen, waar 
nooit een snoeimes gezien werd en de boomen aan hun lot 
