— 449 — 
één lichter en puntiger, meer geschikt voor getopte of dicht 
vertakte boomen en voor takken en gaffels van boom en takken. 
Dit schoonmaken der boomen is nu wel geen snoeien, maar 
ik geloof, ’t is niet zoo ver van mijn onderwerp af en ’t is in 
elk geval noodig, dat het geschiedt. 
Meestal worden de boomen hier in Indië met een bamboe 
afgeschrapt, maar met deze borstels gaat het vlugger en beter. 
Men komt beter in alle hoekjes en gaatjes, zonder den boom 
te beschadigen. 
Dat schoonmaken van den stam kan geschieden tegelijk met 
het wegnemen van dood hout in ’t begin van den westmoesson, 
als de vrucht reeds gezet is. 
Het snoeien van dood hout wordt hier veelal gedaan, als 
het reeds zoo dood is, dat het afgebroken kan worden. 
Het zou feitelijk beter zijn het vroeger te doen. Maar, 
daar het vaak moeielijk te beoordeelen is, welke takken per 
se zullen afsterven en dus afgesneden moeten worden en welke 
takken nog weer gezond zullen worden, en, in elk geval, onze 
inlandsehe snoeiers over het geheel wel vooreerst niet dat 
doorzicht zullen krijgen, dat voor een oordeelkundig snoeien 
van ziek hout noodig is, is het ook m. i. wel het verstandigst 
te wachten, totdat de natuur zelf daarin beslist heeft. Men 
heeft dan niets anders te doen dan, wat dood is, met de hand 
af te breken of het zware hout af te zagen. 
Aan het einde van mijn lezing gekomen, spijt het mij, dat 
ik U zoo weinig nieuws heb kunnen zeggen. Waren de 
koffieondernemingen niet grooter dan de tuintjes in Holland, 
dan zou er van zorgvuldiger en methodischer snoeien sprake 
kunnen zijn. 
Waren er geen bladziekte! geen overdracht! geen luis! geen 
aaltjes! dan zou dit methodischer snoeien tot een prachtig re- 
sultaat kunnen leiden. 
Nu moeten wij roeien met de riemen, die wij hebben en 
tevreden zijn als wij niet al te ver van het doel af blijven 
