— 501 — 
kunnen opsommen, die in wilden toestand slechts door vogels 
en ander gedierte gegeten worden, maar voor den mensch 
ongenietbaar zijn, die echter door eeuwenlange cultuur zoodanig 
verbeterd zijn, dat zij aan de hoogst gestelde eischen van den 
smaak voldoen. 
Op de vraag hoe de mensch er toe gekomen is, dit buiten- 
gewoon resultaat te verkrijgen, moet het antwoord luiden: 
door zorgvuldige cultuur gedurende honderden zoo niet gedu- 
rende duizenden jaren, is het den mensch gelukt bovengenoemde 
ruwe natuurproducten tot zulk eene hoogte te verbeteren, te 
veredelen. 
Ofschoon het grootste gedeelte onzer vruchtboomen nog niet 
zoo ver van den wilden toestand verwijderd is als bovenge- 
noemde Europeesche soorten, zijn wij hier toch ook in het 
bezit van eenige in de hoogste mate veredelde vruchten. In 
de eerste plaats kan ik hier wijzen op een onzer gewone da- 
gelijks op tafel verschijnende vrucht, de pisang. Ik geloof 
dat er moeielijk een beter veredelde vrucht aan te wijzen is 
als die onzer beste pisang-verscheidenheden. Ik heb er in 
Teysmannia al meer op gewezen hoe hier een dunne schil, 
veel geurig lekkersmakend vruchtvleesch en de totale afwe- 
zigheid van zaden op een zeer oude cultuur wijzen. Tot ver- 
velens toe moet ik er aan herinneren dat ik niet bedoel de 
onrijp geoogste en kunstmatig rijpgemaakte pisangs zooals 
ze dagelijks op de passers in groote hoeveelheden worden 
aangebracht en die gretig afnemers vinden, het verschil met aan 
den boom riĳjpgeworden vruchten is zoo groot, dat het onbe- 
grijpelijk is, hoe er nog zooveel menschen zijn, die zich met 
die inferieure waar tevreden stellen. 
Iets dergelijks vindt men hier bij de veredelde sawoe-manila; 
er zijn twee verscheidenheden, een met zeer groote ovale en 
een met dito meer ronde vruchten, ook deze zijn uitstekend 
veredeld. Plant echter het zaad van deze goede soorten en 
gij hebt de grootste kans, de bekende kleine sawoe-manila 
vol pitten en met weinig vruchtvleesch te krijgen. De bo- 
vengenoemde veredelde variëteiten blijven namelijk bij de ver- 
