— 502 — 
meerdering door zaad niet constant, zij worden hier gewoonlijk 
door tjangkokan’s vermenigvuldigd. Te Batavia bestaat een 
geregelden handel in deze tjangkokan’s en voor een minder 
bedrag dan f 2.50 per exemplaar zijn zij zelden te krijgen. Het 
zelfde kan gezegd worden van de beste verscheidenheden der 
Bataviasche pompelmoes, ook deze worden door tjangkokan’s 
vermeerderd, men moet echter voorzichtig zijn met den aankoop 
van deze, daar men allicht bedrogen uitkomt, door minder 
waardige soorten te koopen, die worden aangeprezen als van 
boomen afkomstig te zijn die de lekkerste vruchten geven. 
Het beste is zich zelve te overtuigen van welke boomen de 
tjangkokan’s komen, of zulks door volkomen vertrouwbare per- 
sonen te laten doen. 
Een bekend Engelsch vruchtenkweeker vestigde onlangs 
weer de attentie op het feit, dat er in iedere plant twee zeer 
verschillende en elkander dikwijls tegenwerkende krachten 
bestaan, namelijk die welke de oorzaak zijn van het ontstaan van 
de vegetatieve en die van de reproductieve organen der planten. 
‚In andere woorden de groei van stengel en blad, die voor de 
ontwikkeling van de plant, van het individu noodig zijn, waar 
in zekeren zin tegenover staan, bloem, vrucht en eindelijk 
zaad, die voor de vermenigvuldiging der plant dienen moeten. 
Wij kunnen aannemen dat bij in ’t wild groeiende planten, 
beide krachten elkander in evenwicht houden, dat de boomen 
zich langzamerhand geschikt hebben in hunne omgeving, waar 
zij zich eene plaats veroverd hebben, die hun niet zoo gemak- 
kelijk afhandig gemaakt kan worden. Een in ’t wild groeiende 
boom geeft vruchten, die door het een of ander dier, dikwijls 
door vogels, gegeten worden, deze verspreiden met hunne ex- 
erementen de zaden, zoodat zij zich niet slechts vermenigvul- 
digen maar ook verspreiden, de boom vervult hierdoor in de 
natuur volkomen zijn plicht. 
De mensch is echter niet tevreden met deze ruwe natuur- 
producten, hij verlangt iets beters en ter bereiking van dit 
doel staan hem verschillende middelen ten dienste. 
In de eerste plaats zorgvuldige teeltkeuze, dat wil zeggen 
