— 534 — 
product kan rekenen wel vooreerst een bijcultuur moeten 
blijven, waarop zoo weinig mogelijk kosten mogen drukken. 
Uitgaande van die opvatting zag ik reeds door velen karet 
aanplanten en met gerustheid durf ik hun die er mede be- 
gonnen en aanvanklijk gunstige resultaten, wat groei aangaat, 
verkregen, den raad geven: breidt uwe aanplantingen geregeld 
uit met tjangkokans van uwe fraaiste boomen. 
In West-Java en in vele streken van Sumatra voelt deze boom 
zich thuisen met hem is men er zekerder van goede resultaten 
te krijgen dan met de tot nu toe in deze opstellen besproken 
uitheemsche soorten, die echter, zooals ik reeds in ’t licht 
trachtte te stellen, in sommige opzichten voordeelen hebben 
boven Ficus elastica, waarvan, wat Castilloa elastica betreft, 
wel een der grootste is dat men dien eerder kan aftappen en 
tusschen andere gewassen in kan planten. 
Door de verbazende ontwikkeling van het wortelstelsel van 
Ficus elastica, die vooral in den bovengrond naar alle kanten 
talrijke zware wortels uitzendt, is hij geheel ongeschikt om te 
midden van andere gecultiveerde boomen geplant te worden. 
Verschillende soorten van de geslachten Hicusen Urostigma 
leveren een melksap dat caoutchouc bevat. Een paar ervan 
die een bruikbaar product geven, zij het dan ook van mindere 
qualiteit dan dat van Ficus elastica, zullen in een volgend op- 
stel besproken worden. 
VAN ROMBURGH. 
