— 553 — 
hij kan dan een zestal Meters: hoog zijn en een omtrek hebben 
van + 20 centimeters; op dien leeftijd, niet veel ouder of 
veel jonger, is hij voor de papierfabriekage geschikt. 
Alle zijtakken worden zorgvuldig weggenomen, en zoo noodig 
“wordt de slanke stam gestut om hem recht te houden. 
Daarin bestaat dan ook het geheele onderhoud. 
Vermenigvuldiging heeft. plaats door het planten van uit- 
spruitende stukken van den wortelstok, ongeveer als bij de 
rame (Boehmeria nivea). 
De bereiding geschiedt als volgt: 
Men kapt de stammetjes op iets minder dan de driedubbele 
lengte van het te maken papier; om het hier gebruikelijke 
formaat van 37 cM. (2 ‚kilan” == 2 span) lengte te verkrijgen, 
moeten de stukken + 96 à 98 cM. (2 kilang sagëblok d. i. 2 
span en 8 vingerbreedten) lang zijn. 
De schil wordt er afgenomen en plat gelegd en gesneden in 
reepen van 5 à 6 cM. breedte. Daarna worden deze ontdaan 
van het schors- gedeelte, zoodat alleen de bastvezels overblijven. 
De werkman plaatst zich nu op een bankje vóór een werk- 
bank, bestaande uit een + 20 cM. breeden balk op schragen 
of pooten, en klopt met een klopper, bestaande uit een van 
9 vertikale ribben voorzien stuk brons van 10 cM. lang 4 cM. 
breed en + even dik, trapeziumvormig in doorsnede, aan een 
houten steel bevestigd (1), regelmatig op den bast-reep, totdat 
die tot ongeveer de dubbele breedte is uitgedijd. 
De aldus verkregen reepen worden een korten tijd, hoogstens 
1/2 uur, in water geweekt. 
Daarna wascht men ze even af en wringt ze goed uit. Nu 
worden zij in de lengte dubbel gevouwen en daarna weder 
in vieren en voor de tweede maal geklopt: en wel zoolang tot 
de beide lagen zijn uitgedijd tot een vrij gelijkmatig dubbel 
vel. van + 50 c. M. breedte, d. i. de breedte welke verlangd 
hd 
(1) Waar deze gereedschappen worden vervaardigd is onzeker. Zij 
erven over van vader op zoon. 
Een oude papiermaker beweerde dat het zijne oorspronkelijk uit Se- 
marang afkomstig was. 
