— 513 — 
een uitzonderingsgeval, maar wat hier viel op te merken, mag in 
mindere mate, doeh met hetzelfde resultaat gelden voor een aanplant 
die vroeger laag getopt en van tunassen ontdaan zoude zijn, nu 
daarentegen wordt toegelaten ook de topbladen goed te ontwikkelen 
en soms zelfs in bloei te schieten, ook al beoogt men geen zaad- 
oogst en waar de bovenste tunassen mogen uitgroeien. Wat nu de 
verdere feiten in verband met de mozaïek-ziekte aangaat moge ten 
eerste het volgende vermelding vinden. 
Proef No. 1. Op eene onderneming met een vrij vasten, witten 
klei-bodem kwam in vrij hevige mate de mozaïek-ziekte voor. Er werd 
nu een veld in den aanplant uitgezocht, waarvan alle planten zonder 
uitzondering de kenteekenen der mozaïek-ziekte duidelijk vertoonden. 
Op de omliggende velden kwam ook de ziekte in dezelfde mate 
voor; er was ter beplanting verschillende bibit gebruikt o.a. ook 
bibit van een anderen koeli, bij wiens aanplant geen ziekte voorkwam. 
Het vermoeden lag dus voor de hand, dat de oorzaak hoogst 
waarschijnlijk niet zoude zijn te zoeken bij den koeli noch bij de 
bibit. Nu werden uit bovenbedoeld veld twee petroleum-kisten 
gevuld met bovengrond en deze overgebracht naar het laboratorium 
te Medan. Aldaar was op een willekeurige plek eenige bibit 
geteeld welke ruim 40 dagen oud was, in zwarten rullen grond 
stond en waar zelfs bij de jongste hartblaadjes geen teekenen der 
mozaïek-ziekte waren te bekennen. Eéne kist (A) met den grond 
van het zieke veld afkomstig, werd zoo gelaten en hierin zes bibits 
uitgeplant, genomen van de bibit zooeven genoemd. De grond 
welke zich in de tweede kist bevond werd in vrij nauwe glazen 
eylinders ter steriliseering gebracht en daarna gedurende een half 
uurin een autoclave verhit tot ruim 120° C. Daar de cylinders niet te 
wijd waren gekozen en de grond vrij vochtig was, mag verondersteld 
worden dat de aarde op deze wijze verhit, goed werd gesteriliseerd. 
Nu werd een nieuwe kist (B) genomen en daarin deze ge- 
steriliseerd aarde uitgestort, en nadat deze voldoende was afge- 
koeld met bibit beplant, afkomstig van dezelfde plaats als ter be- 
planting van kist (A) werd gebruikt. 
Beide kisten stonden in de vrije lucht onder een afdak, konden 
door de zon worden beschenen en werden geregeld ’s ochtends en ’s 
avonds met dezelfde hoeveelheid gedestilleerd water begoten. 
Na verloop van tien dagen waren van de zes plantjes in kist A uitge- 
