— 514 — 
plant, reeds vier duidelijk mozaïek-ziek, terwijl in kistB, welke naast 
kist A stond, nog geen spoor der ziekte was te bekennen. Voor- 
zoover de bibit niet was gebruikt ter beplanting der kisten A of B of 
voor andere doeleinden, was deze blij ven staan; bij de planten die hier- 
uit ontstonden viel geen spoor van mozaïek-ziekte waar te nemen. 
Na verloop van ruim een maand (de plantjes in de kisten groei- 
den slechts langzaam) waren er in kist A 5 van de 6 plantjes 
zeer duidelijk mozaïek-ziek, terwijl er in kist B, noch bij de door- 
gegroeide bibit ook maar een enkele zieke plant was te vinden. 
Daar de ongesteriliseerde bodem van het veld dus eigenschappen 
scheen te bezitten waardoor de mozaïek-ziekte gemakkelijk optrad 
werd er van hetzelfde veld, naast de plek waarvan voor deze 
proef te Medan grond werd genomen, nog enkele kisten met aar- 
de gevuld en deze ter verder onderzoek naar Buitenzorg mede- 
genomen. Door toevallige omstandigheid moest het verdere onder- 
zoek voorloopig worden opgegeven en bleven deze kisten met de 
aarde, gedurende drie maanden in het laboratorium te Buitenzorg 
staan. Na dezen tijd werden zij geopend, de grond was geheel 
droog geworden en viel, behalve enkele kleibrokken, gemakkelijk 
als droog poeder, uiteen. De helft van dezen grond werd nu 
weder op boven beschrevene wijze gesteriliseerd, de andere helft 
eenvoudig met gedestilleerd water bevochtigd en daarna beide 
kisten met bibit, in Buitenzorg geteeld, beplant. Resultaat dezer 
proef was dat bij geen van beide kisten ook maar een enkel 
plantje ziek werd. De grond dus, welke volgens de proef in 
Deli in staat was mozaïek-ziekte bij gezonde bibit te voorschijn 
te roepen, had deze eigenschap, na gedurende eenigen tijd in 
luchtdrogen toestand verkeerd te hebben, verloren. 
Zooals wij reeds terloops mededeelden komt de mozaïek-ziekte 
in Deli nagenoeg overal voor, wel heerscht de meening, en niet 
zonder grond, dat de boven-ondernemingen, zoo niet geheel ge- 
vrijwaard, dan toch steeds in mindere mate met deze ziekte behept 
zijn, maar ook zelfs tot op 1600 voet hoogte konden enkele mo- 
zaïek-zieke planten gevonden worden. Bij eventueele infectie- 
proeven, welke niet in een afgesloten ruimte geschiedden, was er 
te Deli altijd, hoewel uiterst geringe, kans dat de infectie, zoo deze 
bestond, van buiten door een of andere oorzaak werd aangebracht. 
Te Buitenzorg waar sedert ruim 5 jaar op kleine schaal tabak, uit 
Deli-zaad gewonnen, werd geteeld, werd nimmer het minste ver- 
