— 515 — 
schijnsel van mozaïek-ziekte waargenomen, ook in den Cultuurtuin 
waar sedert geruimeren tijd tabak geteeld wordt, was deze ziekte 
een onbekende zaak. In de onmiddellijke nabijheid van Buitenzorg 
zijn geen tabaks-aanplantingen, alleen gelukte het mij in 1897 
op een uur afständs van Buitenzorg een aanplant van hoogstens 
een halven bouw te vinden, waarbij enkele planten, vooral in de 
tunassen, dezelfde kenteekenen vertoonden als de mozaïek-ziekte in 
Deli. Later in hetzelfde jaar en ook dit najaar weder, was ik in 
staat het voorkomen dezer ziekte te constateeren op een hoogte 
van — 5000 voet op de helling van den Gedeh. Uit het bovenstaande 
moge echter blijken dat het laboratorium te Buitenzorg een zeer ge- 
schikte gelegenheid gaf tot het nemen van verdere proeven met mo- 
zaïek-ziekte, omdat aldaar het gevaar voor eventueele spontane infectie 
niet te duchten was, iets waarvoor te Deli altijd nog geringe kans was. 
Door het bovenstaande, wordt dus reeds aan de nu volgende 
feiten welke te Bwitenzorg werden geconstateerd een grootere be- 
wijskracht gegeven dan elders mogelijk ware. 
In October j.l. werden een zestal potten I-VI met gewone zwarte 
aarde gevuld, in elken pot werd een gezonde bibit geplant, welke 
zich goed ontwikkelde tot een krachtig groeiende plant. Nadat bij 
een bezoek te Tjibodas eenige mozaïek-zieke planten waren ver- 
zameld, werd te Buitenzorg een gedeelte der mozaïek-zieke bladen 
uitgeperst en het vocht met gedestilleerd water verdund. De aarde 
in de potten, welke buiten stonden in de vrije lucht, werden nu 
met dit sap der zieke bladen begoten en wel slechts in de potten 
gemerkt I, Illen V terwijl de tusschen staande niet aldus werden 
behandeld. Bij het begieten met het uitgeperste sapwerd zorgvuldig er 
voor gewaakt, dat niets van het sap op stam of blad der planten kwam. 
Ten slotte werd het uitgeperste blad genomen, dit op den grond 
gebracht der drie potten 1, III en V, verder met aarde toegedekt, 
waarbij men echter zorg droeg, dat hierbij geen wortels der planten 
werden beschadigd. Nadat deze planten aldus waren geïnfecteerd 
viel er de eerstvolgende dagen voortdurend veel regen, o. a. den 
eersten dag een bui van 75 m.M., zoodat de vrees bestond, dat de 
grond welke met het uitgeperste sap bevochtigd was, wellicht we- 
der zoude zijn sehoongespoeld. Voor zoover de regen de potten niet 
voldoende bevochtigde, werden deze met gedestilleerd water begoten. 
Dertien dagen nadat de planten aldus waren behandeld kon er 
bij pot plant [ aan de topbladen duidelijk mozaïek-ziekte geconsta- 
