— 5 — 
Tegelijkertijd met deze volwassen plant, welke wij zullen aanduiden 
met No. 1, werden nog zes andere planten (No. 2 — No. 7) op 
dezelfde wijze geïnfecteerd, deze laatste planten waren nog nauwelijks 
twee voet hoog en eerst onlangs voor de laatste maal aangehoogd, 
waarbij tevens aan elke plant ongeveer zes gram guano was gege- 
ven. Bij de planten No. 3, 5 en 7 werd de top met de hartbladen 
weggenomen ten einde het vormen van tunassen te bevorderen. 
Tijdens en na de infectie, welke ’s ochtends vroeg geschiedde, bleef 
de lucht bewolkt en viel er ’s namiddags regen. 
Deze infectie geschiedde den 14 October 1898. 3 November daar- 
opvolgend waren bij enkele tunassen, die zich aan den top van 
plant No. 1 ontwikkeld hadden, reeds duidelijk de verschijnselen 
van mozaïek-ziekte te zien, vlak er naast staande planten bij welke 
ook tunassen waren uitgeloopen vertoonden niets abnormaals. Bij 
de planten No. 2, enz. hadden zich bij de getopte exemplaren een 
paar forsche tunassen ontwikkeld, van mozaïek-ziekte was echter 
nog niets met zekerheid te constateeren. Herst den 20sten November 
was bij de planten No. 2, 3, 4 en 7 met zekerheid de mozaïek- 
ziekte te constateeren, plant No. 5 en 6 waren onzeker, vooral de 
laatste was sterk geschonden door bladluis en daardoor wellicht 
het resultaat der infectie minder duidelijk. Het resultaat is dus 
dat van de acht op deze wijze geïnfecteerde planten zes duidelijk 
mozaïek-ziek zijn geworden, dat bij de volwassen plant (No. 1) 
de ziekte zich het eerst duidelijk vertoond heeft, dat daarentegen 
de krachtig groeiende jongere planten (No. 2—7) langeren tijd noodig 
hebben gehad om de ziekte duidelijk te laten optreden. 
Nog kan hier vermeld worden, dat indertijd toen het Pasteur- 
kolfje met suikerwater werd geïnfecteerd met het fijn gewreven 
blad van mozaïek-zieke planten er van dit sap eenige plaateultures 
gemaakt werden, waarop bij allen dezelfde vrij eigenaardige bacterie- 
vorm optrad. Nadat het kolfje nu ter infectie was gebruikt, werd 
ook van de vloeistof welke zich hierin bevond een plaatculture 
gemaakt, waarop zich dezelfde bacterie-vorm ontwikkelde als direct 
uit het sap der zieke bladen was verkregen. Tevens bleek hierbij 
dat de cultuur in het Pasteursche kolfje met suikerwater een rein- 
eultuur was gebleven. 
Proef 3. Van een nieuwe bezending mozaïek-planten, van een 
andere plek in de nabijheid van Tjibodas verkregen, werd zonder 
bizondere voorzorgen een groote hoeveelheid bladeren, welke alle 
Teysm. IX. 88 
