Beide mededeelingen waren echter van dien aard,.dat een verder 
onderzoek wenschelijk bleef, zoodat ook volgens een bericht ín 
de „Natuur” van Dec. 1897 en een onlangs verschenen médedeeling 
in de Hollandsche nieuwsbladen door den heer pr Korxixa het on- 
derzoek naar het voorkomen der mozaïek-ziekte in Holland weder 
werd opgevat. Aangezien omtrent deze laatste onderzoekingen 
uitvoerige wetenschappelijke mededeelingen nog ontbreken, zoo zij 
hier slechts medegedeeld, dat volgens genoemd couranten-bericht de 
heer pre Konrine ook tot resultaat kwam, dat de mozaïek-ziekte van 
infectieusen aard is en meende hij, behalve aan de werking eener 
bacterie hierbij eenigen invloed te moeten toeschrijven aan een en- 
zym door deze bacterie gevormd. 
Zooals reeds in den aanvang is vermeld, was het doel dezer me- 
dedeeling niet nu reeds een uitvoerige uitéénzetting te geven der 
verkregen resultaten bij het onderzoek der mozaïek-ziekte, hoofddoel 
was eenige feiten mede te deelen berustende op de beschreven 
proeven waardoor mem ten eerste zich een duidelijker voorstelling 
zoude kunnen maken van de ziekte-verschijnselert en wellicht het 
optreden der ziekte in den aanplant zoude kunnen verklaren. Ver- 
der ook om de H. H. planters er toe aan te moedigen nauwkeurig 
na te gaan, hoe en op welke wijze zich de mozaïek-ziekte eventneel 
in hun aanplant voordoet, na te gaan of de feiten die zich daar- 
bij voordoen in overeenstemming zijn met de hier medege- 
deelde, en mochten zij daarvan afwijken en wellicht eene andere 
verklaring meer aannemelijk doen schijnen zulke feiten nauwkeurig 
waar te nemen en hetzij schriftelijk hetzij mondeling aan onder- 
geteekende mede te deelen. 
De oorzaak en de verklaring eener ziekte is wel is waar door 
den arbeid op het laboratorium in de meeste gevallen na te gaan 
maar ter bestrijding is deze niet voldoende en moet een nauw- 
keurige kennis der wijze van optreden en verspreiding dit onder- 
zoek aanvullen. Zonder meer zal het duidelijk zijn dat juist op 
dit gebied door de planters aan de wetenschap een grooten dienst 
kan bewezen worden en in groote mate kan worden bijgedragen 
tot de snellere oplossing van het vraagstuk der mozaïek-ziekte. 
J. v. BrEDA DE HAAN. 
Buitenzorg, December 1898. 
