— 1G2 — 



De ziekte werd tot dus ver ontdekt bij jonge sparren en zil- 

 versparren, bij jonge beuken, esschen en esclidorens ; nu consta- 

 teerde ik haar optreden aan jonge exempkiren van Abüs [Pseu- 

 dotsugd) Douglasii, en waarschijnlijk komt zij nog wel aan 

 andere boomsoorten in jeugdigen staat voor. 



Het karakteristieke van de ziekte(Zi(»Pl. b) is vooral gelegen 

 in de insnocring van het onderste stamgedeelte, even onder den 

 grond, juist op het niveau van den bodem of vlak daarboven. 

 Die insnoering grijpt plaats over eene lengte van 1-4 cm. — 

 Het is altijd een skungcdeelie, dat zich insnoert, nooit een ge- 

 deelte van den woj^tcl. De insnoering is het gevolg van 't afster- 

 ven van het teeltweefsol (cambium) en de bastlagen op die hoogte, 

 terwijl ook het buitenste hout door de sterfte langzamerhand 

 wordt aangetast. Het gedeelte onmiddellijk boven het gestor- 

 ven stamdeel noemt een tijd lang overmatig in dikte toe. Maar 

 ten slotte heeft toch het afsterven van het stammetje op eene 

 bepaalde hoogte onvermijdelijk den dood van het geheele aange- 

 taste boompje ton gevolge. Reeds lang van te voren vcrtoonen 

 de naalden eene bleekgroene kleur. 



Wat den wortel van de nog levende plantjes betreft, deze is 

 dikwijls even beneden de insnoeringsplaats iets verdikt; maar 

 deze verdikking betreft alleen het bastweefsel : het houtlichaam 

 van den wortel is nergens dikker dan de stam op de ingcsnoerde 

 plaats. De geheele wortel is overigens bij de door de ziekte aan- 

 getaste boompjes weinig ontwikkeld gebleven. 



Reeds boven zei ik dat Prof. Robert Hartig te München de 

 eerste was, die de hier bedoelde ziekte beschreef, al gelukte 

 het hem ook niet, de oorzaak daarvan te ontdekken. Dat was 

 in 1883 (1). Hartig schreef toen dat hem reeds vaker uit ver- 

 schillende streken van Duitschland 2-4 jarige sparren en zilver- 

 sparen waren toegezonden, die de bewuste ziekteverschijnselen 



(1) In « Allgemeine Forst-und Jagdzeitung », ISS'3, bl. 406, 



