— ]?, — 



mate doorwevoii zijn, neonil het i)aracliyin in de onder- 

 scheiden deelen van do naald niet in j^elijke mate in 

 omvang toe. Van(hiardc eii^^'cnaardij^'O l)0('hlen en kronke- 

 linji'en, die men bij de zieke naalden opmerkt. Sonimij.^e 

 naalden, die veel mycelium bevatten, worden merkelijk 

 dikker dan de normalen naalden. Maar waar zoovele 

 voedende stoffen voor den totalen of parti("'el"n dikte- 

 gToei gebruikt worden, spreekt het van zelf dat de vrij 

 sterk over hunne geheele doorsnede verdikte naalden 

 ook meestal kort blijven. — 



De prikkel, die uitgaat van het in de naalden woeke- 

 rende mycelium, veroorzaakt dus abnormale celvergroo- 

 ting; is echter deze prikkel zeer krachtig, dan veroorzaakt 

 hij den dood der cellen. Van daar dat, wanneer in de 

 aanvankelijk krom gegroeide of dikke, maar kortge- 

 ])ieven naalden, het mycelium zich sterker vertakt, de 

 dood der bedoelde naalden intreedt. Komt het myceUum, 

 dat zich in eene naald heeft gevestigd, daar zeer snel tot 

 sterke uitbreiding, dan kan het zijn, dat de weefsels 

 van dit orgaan sterven, vóór de abnormale vergrooting 

 van de parenchymellen, enz. zich op eenigzins duidelijke 

 wijze kon openbaren ; m. a. \v. de naalden sterven 

 zonder vooraf de gewone ziekteverschijnselen te vertoonen. 

 (PI. I, ügg. 3 en 4 ; zie ook bl. 5 van dit opstel). 



Ook op de bruine plekjes (PI. II, fig. l. a, a) aan den 

 stam komen doorgaans de meervermelde hyphen in groote 

 menigte te voorschijn, wamneer men het aangetaste 

 dennetje bij niet al te lage temperatuur in eene vochtige 

 atmosfeer bewaart, liew^ijst dit nu ook al, dat op de 

 bedoelde bruine plekken het mycelium van Botrytis in 

 massa aanwezig is, ik wil daarmee nog juist niet zeggen, 

 dat deze plekken door de woekering van de zwam zijn 

 ontstaan ; 't zijn altijd scherp begrensde bruine plekken, 

 waar de opperhuid en de daaronder gelegen weefsels tot 

 op de oppervlakte van het hout afgestorven zijn ; en het 

 komt mij voor dat deze plekken in sommige gevallen 

 haren oorsprong te danken hebben aan beschadiging door 

 vorst, terwijl enkele plekken er uitzien, alsof zij door 

 eene mechanische beleediging, bijv. door snuitkevers, 

 veroorzaakt zijn. Hoe het zij, het schijnt mij, dat de 



