— 14 — 



bruine plekken niet door de woekering der zwam zijn 

 ontstaan, maar dat zij van anderen oorsprong zijn, terwijl 

 Botrylis daar saprophytiscli of misschien als wondparasiet 

 leeft. Trouwens het aantal zieke exemplaren, dat de 

 bewuste bruine plekjes vertoont, is slechts zeer gering, 

 vergeleken met het totale aantal door de ziekte aangetaste 

 dennetjes. 



Ook zelfs in de gevallen, waarin de zwam haar myce- 

 lium in de stammetjes uitbreidt, is het nog eene uitzonde- 

 ring, wanneer aan de oppervlakte van deze bruine vlekjes 

 te vinden zijn. Soms bepalen zich de ziekteverschijnselen 

 van het stengeltje tot eene abnormale verdikking van het 

 bovenste gedeelte ervan, veelal tot het gemakkelijk los- 

 laten van den top. In 't kaatste geval vindt men enkele 

 millimeters beneden den eindknop alle weefsels van den 

 stengel in sterke mate met mycelium doorwoekerd ; soms 

 zóó, dat de elementen, waaruit de top des stengels bestaat, 

 geheel uit elkaar worden gedrongen en dat de onderlinge 

 verbinding tusschen deze ten deele wordt opgeheven. 

 Dientengevolge laat de top zoo gemakkelijk los, als men 

 er maar even aan trekt, zelfs als men dit gedeelte van de 

 plant maar even aanraakt. 



III. Botrylis Douglasii von Tuheuf, de oorzaak der 

 ziekte. 



Voor de beschrijving van de zwam, die ik als de 

 oorzaak der ziekte herkende, zou ik bijkans kunnen 

 volstaan met te verwijzen naar de meermalen aangehaalde 

 verhandeling van von Tubeuf ; maar omdat ik zelf deze 

 zwam zoo veel mogelijk in hare verschillende toestanden 

 heb nagegaan en afgebeeld, zoo geloof ik dat het geen 

 kwaad kan, dat ik mijne onderzoekingen hier in 't kort 

 meedeel, hoewel zij in alle hoofdzaken met die van Tubeuf 

 overeenstemmen ; te meer omdat diens verhandeling zelve 

 ]iiet zeer algemeen bekend is, en men in de gewone hand- 

 en leerboeken over plantenziekten Botnjtis Douglasii 

 slechts even terloops vermeld vindt. 



Het mycelium, dat ik in de naalden en in den stengel 

 der zieke kweekdennetjes aantrof, groeit grootendeels 

 tusschen de cellen ; slechts nu en dan ziet men een' niyce- 



