— 74 — 



paarden- of anderen stalmest kunnen leven en zich daar 

 A^ermeerderen, om later te gelegener tijdeen onder gunstige 

 omstandigheden weer o\) hare voedsterplant over te gaan. 

 Vele Botri/tis-soorten leveren daarvan voorbeelden. Vrij 

 stellig is dit ook het geval met Botrytis Douglasii, den 

 nieuwen vijand der kweekdennen, die in de eerste afle- 

 vering van den loopenden jaargang werd beschreven. 

 Als oorzaak van eene ernstige ziekte in de tulpen heb ik 

 de zwam Botrytis 'parasitica Cavara leeren kennen; en 

 ook deze zwam ontwikkelt zich tijdelijk op stalmest. Het 

 ligt voor de hand, dat ziek ren van bloembollen, welke 

 worden veroorzaakt door zwammen, die óók sapro- 

 phytisch kunnen leven, moeten worden in de hand 

 gewerkt door krachtige bemesting met stalmest; terwijl 

 bij bemesting met kunstmest er minder organische stoffen 

 in den bodem zijn, die het gedijen en de vermeerdering- 

 der bewuste zwammen zouden kunnen in de hand werken. 

 Ik wil natuurlijk niet beweren dat men aïïe ziekten zou 

 kunnen voorkomen, veel minder uitroeien, door den 

 stalmest op bloemboUenland te vervangen door kunst- 

 mest; en bepaaldelijk zal dit niet het geval wezen met 

 ziekten, veroorzaakt door organismen, die niet anders 

 dan als parasieten zouden kunnen leven. Zoo laat zich 

 verwachten, dat de geheele of gedeeltelijke vervanging 

 van stalmest door kunstmest het " ringziek r>, dat door 

 mikroskopische spoelwormen {Tylenchus devastatrix = 

 het stengelaaltje) wordt veroorzaakt, niet zal verdrijven. 



Toch is herhaaldelijk waargenomen, dat een sterke 

 stikstofbemesting ('t. zij dan met stalmest of met chilisal- 

 peter) planten meer vatbaar maakt voor sommige door 

 zwammen veroorzaakte ziekten. Ook uit dit oogpunt is 

 bemesting met kunstmest niet zonder beteekeuis, viijl 

 men het bij zoodanige bemesting in zijne hand heeft, de 

 hoeveelheid stikstof, waarmee men mest, juist te regelen. 



Ik hoop dat het opstel van den Heer v. W. aanleiding 

 moge geven tot meer uitgebreide en nauwkeurige onder- 

 zoekingen omtrent de bemesting van bloemboUenland met 

 kunstmest, óók met het oog op de voorkoming en bestrij- 

 ding van ziekten bij onze bolgewassen. 

 Amsterdam, 24 Mei 1W7. J. RITZEMA BOS. 



