— Tl) — 



Scrophiilarineeën of Leeuwebekachtigen ('), 

 waarvan de meeste soorten door den bijzonderen bouw 

 van de bloem zijn gekenschetst ; de ratel wordt gewoonlijk 

 20 a 60 centimeter hoog, heeft een min of meer bleek- 

 groene kleur, en een vierkanten, rechtopstaanden, niet of 

 slechts zeer weinig vertakten stengel ; de bladeren zijn 

 tegenoverstaand, zittend, langwerpig, gekarteld en niet 

 zeer groot ; de bloemen zitten in de oksels van op bladeren 

 gelijkende schutbladen en zijn tot eindelingsche aren 

 vereenigd. 



De bouw der bloemen is zeer eigenaardig : de kelk 

 is groot in verhouding tot de kroon, buikig opgeblazen, 

 doch zijdelings iets samengedrukt, en heeft 4 tanden. 

 De kroon is geel en vertoont twee lippen ; de bovenste 

 lip heeft nagenoeg den vorm van een zijdelings afgeplatten 

 helm en draagt aan weerszijden, onder den top der lip, 

 een vooruitspringenden tand, die dikwijls blauw is 

 gekleurd ; de onderlip is vlak en drielobbig. Van binnen 

 in de kroon, en onderde bovenlip verborgen, bevinden 

 zich 4 tweemachtige meeldraden fw aarvan 2 langer zijn 

 dan de 2 andere) met behaarde helmknoppen, en de stijl. 

 De vrucht is een samengedrukte, nagenoeg cirkelronde 

 zaaddoos, die met twee kleppen opengaat en een aantal 

 samengedrukte zaden bevat ,- wanneer deze zaden vrij 

 worden, komen zij vooreerst in den vliezigen opgeblazen 

 kelk terecht ; bij de geringste beweging van de plant, 

 onder de werking van den wind, worden deze zaden in 

 den kelk heen en weer geschud en brengen aldus het 

 eigenaardige geluid te weeg, dat tot de namen ratel, 

 ratelaar, enz. aanleiding heeft gegeven. 



1) Tot dezelfde familie behooren o. a. de geslachten : Verbascum 

 (Toorts), Scrophularia ( H e 1 m k r n i d ) , Antliirrhinum ( L e e u - 

 w e b e k ) , Linaria (Leeuwebek, Vlaskriiid), Digüalis 

 (Vingerhoedskruid), Yero7iica ( E c r e p r ij s ) en verder 

 eenige geslachten, die met Rhinanthus zeer nauw verwant zijn, zoowel 

 wat den bouw der bloemen als wat de levenswijze betreft : Euphrasia 

 (Oogen troost), Pedicularis (Bosch kar tel blad eij^J z e r - 

 horde), Melampyrum (Zwartkoorn, Wilde Weit, 

 Hengel). — Door sommige, schrijvers worden de Scrophulari- 

 neeën verdeeld in 3 familiën : Verbasceeën, Antirrhineeën 

 en R h i n a n t h e e ë n . 



